اندیشه اسلامی جلد 2 صفحه 32

آن ها از دام های مهم شیاطین است.

إن الشباب و الفراغ و الجِدَه

مفسده للم__رء ایُّ مفسده(1)

آن شعر به این معناست که:

جوانی و بیکاری و خواسته

بسی فتنه ها زین سه برخاسته(2)

و بنابر گفتار حضرت علی(علیه السلام) «از صحت، قوت، فراغت، جوانی، نشاط و ثروت برای طلب آخرت غافل مشو»(3).

و باز آن حضرت فرمود: «ما اَقرَبَ الدّنیا مِن الذَّهابِ و الشَّیبَ مِن الشَّبابِ»(4)؛ چه نزدیک است به دنیا، گذران و رفتن و به جوانی، پیری و در هم شکستن و نیز فرمود: «فَهَلْ یَنْتَظِرُ اهلُ بَضاضَهِ الشّباب الّا حَوانِیَ الهَرَمِ»(5)؛ کسی که در عنفوان جوانی و نیرومندی است، آیا جز در انتظار خمیدگی پیری است؟

انسان وقتی پیر و فرسوده و فرتوت شد نه فقط قدرت جوانی و شادابی را، بلکه توان جذب مواد غذایی و قوت بدنی و لذت ها و خرّمی های شباب و... را نیز از دست و کف می دهد و می گوید:

آن قوّت جوانی، آن صورت بهشتی ای بی خرد تن من، از دست چون بِهَشتی؟

از پیران باید پرسید جوانی چیست، زیرا «هرچه در آینه جوان بیند _ پیر در خشت خام آن بیند(6)»،

نه از جوانان مگر جوانی که به فیض الهی نایل آمده است. نعم قول اسماعیل بن قاسم بن سوید:

فیالیتَ الشّبابَ لنا یعوُد یوماً

فاخبرَه بما فَعَلَ المَشیبُ(7)

یعنی: پس ای کاش جوانی روزی برگردد تا خبرش کنم که پیری چه به سر من آورد.

علی(علیه السلام) فرمود: دو چیزاند که کسی فضل و قدرشان را نمی شناسد مگر این که آن دو را از

1- - هاشمی، جواهرالبلاغه، ص324.
2- - نک: بهشتی، غایات و مبادی، ص315.
3- - فضل بن حسن طبرسی، مجمع البیان، ج8-7، ص416.
4- - غررالحکم و دررالکلم، ترجمه سید هاشم رسولی محلاتی، ج1، ص604.
5- - نهج البلاغه، خطبه غراء، خطبه82.
6- - سندبادنامه، محمد سمرقندی و لغت نامه دهخدا، خشت.
7- - الجامع الشواهد، محمدباقر الشریف، ج2، ص252.