اندیشه اسلامی جلد 2 صفحه 45

2- -مجموعه ورام، مسعود بن عیسی، ج2، ص118.

3- - محیی الدین بن عربی، الفتوحات المکیه، ج6، ص 259.
4- - نک: رحمت الله شریعتی، حکمت احکم، ص 385، 1393.
5- - شیخ عباس قمی، کلیات مفاتیح الجنان، ص1177، حاشیه زیارات جامعه کبیره، انتشارات پیروز.
6- - حسن بن فضل طبرسی، مجمع البیان، ج2، ص385؛ بحارالأنوار، محمدباقر مجلسی، ج3، ص62.

صورتش موی می روید و این نشانه جنس مرد و مایه عزت و شخصیت او است؛ چه بدین وسیله از حد کودکی و شباهت زنان خارج می شود و اگر دختر باشد پاک و بدون مو باقی می ماند تا طراوت و جذابیت که عامل و محرک مردان و مایه دوام نسل انسان است، در وی محفوظ باشد. بنابراین، زن ریش دار زشت است و مرد بی ریش زشت تر و ریش کوسه ای زشت ترین.

همچنین تیره شدن عقل در عشق سوزان شهوانی، خروج از حد وسط، و ظلم و عامل عدم تکامل انسانی است. علی(علیه السلام) فرمود:«عَینُ المُحِبِّ عَمِیَهٌ (عَمیاء) عَن مَعایِبِ المَحبوب و اُذُنُهُ صَمّاءُ عَن قُبحِ مَساوِیهِ»(1)؛ چشم انسان علاقه مند و عاشق، از دیدن عیوب محبوب خویش نابیناست و گوشش از شنیدن قبایح و زشتی های وی ناشنواست. وحشی بافقی چه خوب و زیبا سروده است:

اگر در کاسه چشمم نشینی

به جز از خوبی لیلی نبینی

و- برخورد اعتدالی و عقلانی والدین نسبت به فرزندان جوان

والدین نباید در برخورد با فرزندان جوانشان از حد اعتدال خارج شوند و اَحیاناً آن ها را مورد ضرب و شتم قرار دهند؛ چون اگر عاقلند که از اندرز و موعظه، پند می گیرند و اگر دیوانه اند جایشان در منزل نیست و ضرب و شتم نه تنها سودی نمی بخشد، بلکه مصائبی نیز به بار می آورد.(2)

این حیوانات هستند که جز با ضرب تازیانه فرمان نمی پذیرند. «فإنّ العاقلَ یَتَّعِظُ بالأدب و البهائمَ لا تَتَّعِظُ الاّ بالضّربِ».(3)

امام رضا(علیه السلام) فرموده است: «لا تَضْرِبهُ و اهْجُرْهُ و لا تُطِلْ»(4)؛

فرزند خود را نزنید، بلکه از او دوری و قهر کنید ولی طول نکشد.

از طرف دیگر نباید به فرزند بیش از حدّ محبت نمود و او را لوس و نُنُر کرد که یکی از علایم آن این است که موقع حرکت به بازوی پدر تکیه می کند.(5) جایز نیست که فرزند جوان هر چه خواست برایش تهیه کنند که آن سُکر و مستی آور است و چنان که بیان شد، سُکران نعمت و غفلت حاکی از آن، بدتر از سکران خمر و شراب است. علی(علیه السلام) فرمود:«سُکرُ الغَفلَهِ و الغُرورِ اَبعدُ اِفاقهً

1- - غررالحکم و دررالکلم، ترجمه سید هاشم رسولی محلاتی، ج1، ص219.
2- - علی قائمی، خانواده و مسائل جوانان و نوجوانان، ص259.
3- - فیض الاسلام، نهج البلاغه، نامه31، ص935.
4- - محمدباقر مجلسی، بحارالأنوار، ج101، ص99.
5- - محمدتقی فلسفی، کودک، ج2، ص268.