اندیشه اسلامی جلد 2 صفحه 53

گفتم ملامت آید گر گرد دوست گردم

و الله م_ارأینا ح__بّاً ب__لاملام_ۀ(1)

هنر هر انسانی به انتخاب دوست صمیمی و صدیق و عالم و دائمی است، به نحوی که هیچ کدام از آن ها در حق دیگری خیانت نکند و هر کدام عامل سعادت دنیا و آخرت دیگری باشد و این جز رفیق متدین که مصداق اَتَمِّ آن اولیاءالله به ویژه معصومین(علیه السلام) است، نیست؛ چرا که در دعای مستحبی روز دحوالارض آمده است: «واجْعلنی مِن مُرافقی اولیائک و اهل اجْتبائک و اصطفائک».(2)

مهم این است که انسان بتواند دوست حمیم و صمیم خود را به خوبی حفظ کند. امام علی(علیه السلام) در نکوهشِ نداشتن و از دست دادن دوست فرموده: «اَعجَزُ النّاسِ مَن عَجَزَ عَن اکتِسابِ الإِخوانِ، وَ اَعجَزُ مِنهُ مَن ضَیَّعَ مَن ظَفِرَ بِهِ مِنهم»(3)؛

ناتوان ترین مردم کسی است که از دوست یابی ناتوان باشد و ناتوان تر از او کسی است که دوستی از دوستان را که به دست آورده است، از دست بدهد. زیرا دوست یافتن آسان تر از نگه داشتن آن است. و باز آن حضرت می فرماید: «مَن اَعانَکَ علی دینِک فهو الرَّفیقُ»(4)؛ دوست و رفیق کسی است که تو را در راه دینت یاری دهد. خیر اخوانک من اعانک علی طاعه الله.(5)

انسان به ویژه جوان، همیشه حتی در سفر و برای آخرت، محتاج رفیق خوب و شایسته و درخور و پاک و مجرب است. اساس و پایه گسترش دین و انحطاط آن، رفقای با ایمان و بی ایمان است.

در وصیت پیامبر(صلی الله علیه و آله) به علی(علیه السلام) آمده است: از خانه که برای سفر خارج می شوی تنها مباش؛ زیرا شیطان ملازم شخص تنها است.(6) و باز روایت شده است: «الرَّفیقَ ثُمَّ الطَّریقُ»(7) و «الرفیق ثم السفر».(8)علی(علیه السلام) می فرماید: سَلْ عن(سؤال کن از) الرفیق قبل الطریق و عن الجار(همسایه) قبل

1- - حافظ، غزل شماره 426.
2- - شیخ عباس قمی، کلیات مفاتیح الجنان، ص570، اعمال روز دحوالارض.
3- - نهج البلاغه، از کلمات قصار11.
4- - شرح آقاجمال خوانساری بر غررالحکم، ج3، ص79.
5- - مسعود بن عیسی، مجموعه ورام، ج2، ص123.
6- - مولی محسن کاشانی، محجه البیضاء، ج4، ص59.
7- - کلینی، الکافی، ج8، ص262 و المحجه البیضاء، ج4، ص58.
8- - المحجه البیضاء، ج4، ص59.