اندیشه اسلامی جلد 2 صفحه 6

نظر عدّه ای از مفسّرین که می گویند: آیه”لاَ إِکْرَاهَ فِی الدِّینِ“ با آیات جهاد نسخ شده، نادر و بلکه نادرست است؛ زیرا اجبار تنها در اعمال ظاهری و حرکات بدنی تأثیر می کند، بنابراین «اگر کافری را به زور وادار به گفتن شهادتین کردند، مسلمان حقیقی نمی شود، چنان که اگر مسلمانی را با جبر و قهر مجبور به اظهار کفر کردند، کافر حقیقی نمی گردد».(1)

پس وظیفه این است که جوانان را با حجّت و استدلال، به دین و امور مربوط به آن دعوت نمود، نه با قهر و غلبه و بد جلوه دادن آن، که جز فرار نتیجه ای ندارد. بعضی مواقع بد دفاع کردن از چیزی، بدتر از ردّ و ابطال آن است، به همین دلیل بزرگان دین گفته اند: «در امر به معروف لازم است مرض نابود شود نه مریض».

وقتی جوانِ عاقل، به خدا و دین او نیاز جبّلی (ذاتی) دارد، باید با منطق با او برخورد شود، نه با مغالطه و مکر و فریب، پس زیبنده ی حاجت او، حجّت، و لباس احتیاجش، احتجاج است. علی(علیه السلام) فرمود:«الحرّیَّه منَزَّهَهٌ مِنَ الغِلِّ وَ المَکر»(2)؛

آزادی و آزادگی منزّه از غِشّ و فریب کاری است.

مکر و فریب، حربه

نامرد مردم است

نامرد، حیله بازد و

مردی رها کند

2- ارتداد و انواع آن

اشاره

با توجّه به این که «دین، تحمیلی نیست و آنچه اسلام از مردم می خواهد ایمان است، نه تمکین و اطاعت مطلق»(3)، بر خلاف مسیحیّت که «اصول دین خود را برای عقل منطقه ممنوع اعلام کرده است».(4) این سؤال مطرح است که چرا «حکم مرتد(فطری)» و از اسلام برگشته اعدام است و حکم زن مرتد، چه فطری و چه ملّی،(5) زندانی و تعزیر است، مگر این که توبه کنند؟».(6)

اکثر فقهای اهل سنّت، حکم مطلق ارتداد را اعدام می دانند مشروط بر این که مرتد توبه نکند.

1- - فضل بن حسن طبرسی، مجمع البیان، ج1، ص631 .
2- - ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج20، ص334.
3- - مرتضی مطهری، پیرامون جمهوری اسلامی، ص119.
4- - مرتضی مطهری، علل گرایش به مادّیگری، ص67.
5- - مرتد فطری کسی است که از پدر و مادر مسلمان و یا از پدر یا مادر مسلمان به دنیا آمده باشد و پس از بلوغ و پذیرش اسلام، از اسلام برگردد و مرتد ملی کسی است که والدین او غیر مسلمان باشند و پس از بلوغ پذیرای اسلام شود سپس از اسلام برگردد. (ر.ک: تحریرالوسیله، امام خمینی، ج2، ص329)
6- - مختار امینیان، از اسلام تا ارتداد، ص179.