اندیشه اسلامی جلد 2 صفحه 60

رفاقت است».(1) اولیای خداوند امر فرموده اند: «نه آن چنان با کسی رفیق شو و همه اسرارت را به او بگو و درباره ی او بذل و بخشش زیاد داشته باش که بعد از جدایی پشیمان شوی، و نه آن چنان در وقت فراقت و جدایی، بدگویی کن تا باب رفاقت برای همیشه بسته شود و احیاناً اگر با او رفیق شوی سخت نادم و خجالت زده شوی».

4. مراتب دوستی

باید گفت؛ دوست و دوستی دارای مراتبی است که در رأس آن ها تنها حضرت جلّ و علا قرار دارد و بقیه به ترتیب الاشرف فالاشرف است؛ چون فقط در رفاقت با خداوند است که اتصال و اتحاد و درک حضوری و عشقِ ذاتی و دائمی و مستحکم پا برجاست و همه محبت ها نیز از او شروع می شوند و سرچشمه می گیرند و به او ختم می گردند. در دعای عرفه امام حسین(علیه السلام) آمده است: «خسرت صَفْقَهُ (معامله) عبدٍ لم تجعل له من حبک نصیباً»(2).

دوست نزدیک تر از من به من است

و آن عجب تر ک__ه من از وی دورم

چه کن_م با که توان گفت که دوست

درکن____ار م____ن و م__ن مه__ج_ورم(3)

اوج و قله عشق و دوستی در نهمین مناجات از مناجات های پانزده گانه حضرت سیدالساجدین(علیه السلام) است که می فرماید: «یاﻣُﻨﻲ قلوب المشتاقین و یا غایه آمال المحبّین اسئلک حبَّک و حبَّ من یحبّک و حبَّ کل عمل یوصلنی الی قربک... و امنن بالنظر الیک عَلَیَّ و انظر بعین الوُدّ و العطف الیَّ و لا تصرف عنی وجهک...»(4) ؛

ای آرزوهای قلب های مشتاقان و ای نهایت آرمان های دوستان! از تو درخواست محبتت و محبت کسی که دوستت دارد و دوستی هر عملی که مرا به قربت تو واصل سازد دارم... و برای دیدنت، بر من منت بگذار و خدایا به چشم دوستی و مهر به من بنگر و صورتت را از من بر مگردان... .

انسان نباید دشمن داشته باشد و تا می تواند باید برای خود دوست هم سنخ انتخاب کند و این مقصود وقتی حاصل می شود که شخص، متدین باشد. علی(علیه السلام) فرموده است:

وَ لَیسَ کَثیراً ألفُ خِلٍّ و صاحبٍ

وَ اِنَّ عَدُوًّا واحِ_داً لَکَثی_رٌ(5)

1- - احمد بن ابی یعقوب، تاریخ یعقوبی، ص97.
2- - مفاتیح الجنان، دعای امام حسین در روز عرفه، ص 508، حسین سجاد.
3- - سعدی، گلستان، باب دوم، ص 80، دانش.
4- - شیخ عباس قمی، کلیات مفاتیح الجنان، نهمین قسمت از مناجات خمس عشر.
5- - شیخ صدوق، امالی، ص669.