اندیشه های کلامی شیخ طوسی جلد 1 صفحه 286

اقوال درباره تقیه

درباره جواز تقیه، اقوالی نقل شده است که حاکی از مشروعیت تقیه در نزد همه امت اسلامی، بجز خوارج می باشد. اقوال درباره تقیه بدین ترتیب است:

١. تقیه برای نگهداری جان، آبرو و مال، مشروع است.

2. تقیه برای نگهداری مال، جایز نیست.

3. تقیه مختص به ضعف است.

4. تقیه مختص به حال ضعف نیست. بلکه قانون تقیه یک قانون عمومی است.

5. خوارج، تقیه را مطلقا منع کرده اند؛(1) اگر چه مؤمن، مکره باشد و از قتل بترسد؛ زیرا هیچ چیز بر دین مقدم نمی گردد و دین بر همه چیز تقدم دارد. خوف بر جان، موجب نمی گردد که حکم دینی را رها نماییم.

این نظریه خوارج، به دو دلیل مردود است:

1. علاوه بر این که نظر خوارج، مخالف مقتضیات عقلی است، موجب عسر و مشقت در دین است. در حالی که خداوند، مشقت را از دین برداشته؛ چنانکه فرموده است: «یرید الله بکم الیسر ولایرید بکم العسر»؛(2) یعنی خداوند، آسانی را برای شما می خواهد نه زحمت و سختی را.

٢. این نظریه، اجتهاد در مقابل نص قرآن و سنت نبوی است.

بنابراین، دراصل جواز تقیه اختلافی نیست و همه مسلمانان آن را عند الضروره جایز می دانند.85