- پیش گفتار شیعه در گذرگاه تاریخ 1
- شیعه در اصطلاح 4
- شیعه در لغت 4
- خطر سه جانبه 8
- اوضاع اجتماعی زمان رحلت 8
- راه نخست 11
- راه دوم 12
- راه سوم 13
- اشاره 14
- حوادث نوظهور 17
- مشکل «عول» 17
- مسلمانان و صیانت دین از انحراف 18
- شیوه جانشینی در اندیشه مردم عصر رسالت 21
- 1. حدیث «بدء الدعوه» 25
- 2. حدیث منزلت 26
- اشاره 28
- هدف از اجتماع در آن سرزمین چه بود؟ 30
- پاسخ دو شبهه 32
- اشاره 33
- 1. حدیث ثقلین 33
- اشاره 33
- مرجعیت فکری و علمی اهل بیت علیهم السلام 33
- 2. حدیث سفینه 34
- 3. حدیث دوازده خلیفه 35
- آیۀ ولایت 38
- پاسخ یک سؤال 41
- شبهه افکنی فخر رازی 42
- پاسخ: 44
- قرائن دیگر 47
- شبهۀ دوم 49
- پاسخ 49
- اشاره 51
- 1. مقاومت در برابر داوری های پیامبر 52
- 2. مخالفت در جنگ بدر 52
- 3. مخالفت در جنگ احد 53
- 4. مخالفت با صلح حدیبیه 54
- اشاره 57
- 1. تصرف در اذان صبح 57
- 3. قطع سهم «ذوی القربی» 59
- 4. قطع سهم «المؤلفه قلوبهم» 60
- اشاره 61
- شیعه در زبان مورّخان 65
- پیشگامان تشیّع 68
- اشاره 70
- پیدایش تشیع 70
- 1. تشیع، زاییده اجتماع سقیفه! 70
- 2. تشیع وعبداللّه بن سبأ 73
- اشاره 73
- سریّ 74
- سیف بن عمر 75
- 3. ایرانی بودن تشیّع 78
- اشاره 78
- شهادت برخی از خاورشناسان بر ضد این اندیشه 81
- وراثی بودن خلافت 83
- بررسی جغرافیای انسانی ایران پس از اسلام 84
- 4. شیعه زاییدۀ جنگ جمل 87
- اشاره 87
- 5. تشیع زاییدۀ جنگ صفین 88
- اشاره 91
- تفسیر دو آیه مربوط به شوری 97
- سخن در آیه دوم 98
- کیفیت گزینش خلفا در تاریخ 103
- شیوۀ روی کار آمدن خلیفۀ سوم 108
- 1. احقاق حق امام در شرایط گوناگون 111
- اشاره 111
- اشاره 116
- 2. چرا از قدرت بهره نگرفت 116
- پذیرش خلافت پس از 25 سال محرومیت 121
- اشاره 125
- پیمان شکنان 126
- واکنش عائشه به بیعت مردم با امام علیه السلام 127
- نبرد با قاسطین (ستمگران) 131
- نبرد با مارقین (شورشیان) 133
- اشاره 138
- نامه حسین بن علی علیهما السلام به معاویه 141
- بخشنامۀ معاویه به کارگزاران 145
- بخشنامه سوم 147
- اشاره 151
- 1. نامۀ امام هشتم علیه السلام به مأمون 153
- اشاره 156
- 1. رسالۀ صدوق (306 381) 158
- 3. جمل العلم والعمل 160
- 5. العقائد الجعفریه 161
- 4. البیان عن جمل اعتقاد أهل الایمان 161
- هدف از اشاره به این رساله ها، چیست؟ 162
- اشاره 163
- 1. اختلاف در معنی شفاعت 164
- 4. امر به معروف و نهی از منکر 165
- 3. بهشت و دوزخ 165
- 2. حکم مرتکب کبیره 165
- 6. شرع و عقل 166
- 7. پذیرش توبه 166
- 10. نیاز انسان به وحی در آغاز تکلیف 167
- 9. جبر و تفویض 167
- اشاره 168
- مقایسه امامیه با اشاعره 168
- 1. صفات ذاتی خدا عین ذات اوست 168
- 3. انسان پدید آرندۀ فعل خود است 169
- 2. صفات خبریه 169
- 4. قدرت گاهی جلوتر و گاهی همراه فعل است 170
- 5. خدا برتر از رؤیت است 170
- 7. حسن و قبح، عقلی است 171
- 6. کلام خدا فعل اوست 171
- 1 گزینش رهبر، از جانب خدا پس از رحلت پیامبر 174
- اشاره 174
- واقعیت امامت در دو مکتب 175
- شرط عدالت در امام 177
- عصمت امام 178
- اشاره 178
- دلیل نخست: آیۀ تطهیر 179
- دلیل سوم: حدیث ثقلین 180
- دلیل دوم: امام علی علیه السلام محور حق 180
- دلیل چهارم: اطاعت مطلق از «اولو الأمر» 181
- دلیل پنجم: امامت از آن طاغیان نیست 182
- نتیجۀ بحث 191
- مفهوم تقیه و تقابل آن با نفاق 198
- تفاوت تقیه با نفاق 199
- هدف از تقیه 200
- اشاره 202
- دلایل تقیه در قرآن مجید 202
- آیۀ نخست 202
- آیۀ دوم 204
- آیۀ سوم 206
- آیۀ چهارم 207
- تقیۀ مسلمان از همتای خود 209
- تقیه یک امر شخصی است 213
- 1. جایی که اساس در خطر باشد 214
- تقیۀ حرام 214
- اشاره 214
- 2. جایی که مایه خونریزی گردد 216
- نتایج بررسی 216
- اشاره 218
- 1. علم پیشین خدا به حوادث 220
- 2. خلقت و آفرینش پیوسته 223
- اشاره 225
- تغییر سرنوشت با عمل در روایات 225
- 1. اثر صدقه 226
- 3. اثر دعا 226
- 2. اثر استغفار 226
- 1. لوح محفوظ 229
- بدا در مقام اثبات 229
- اشاره 229
- 2. لوح محو و اثبات 230
- 1. بدا در ذبح اسماعیل 231
- 2. سرگذشت یونس پیامبر 232
- 3. میعاد سی شبۀ حضرت موسی 234
- بدای اثباتی در روایات 236
- نکات مورد توجه 240
- اشاره 244
- دلیل رجعت از قرآن 246
- پاسخ به یک رشته پرسشها 248
- اشاره 250
- ازدواج موقت چیست؟ 250
- قرآن و عقد موقت 252
- اشاره 257
- 1. «فاء نتیجه» در «فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ...» 257
- پاسخ به یک رشته پرسشها 257
- 2. هدف از ازدواج، تشکیل خانواده است 258
- 3. عقد موقت داخل در آیه نیست 260
- 5. آیه منسوخ است! 262
- اشاره 266
- امامان معصوم 272
- تلاش هایی برای اثبات وجوب غسل 273
- اشاره 277
- نقطۀ اختلاف میان دو گروه 282
- داوری قرآن دربارۀ صحابه 284
- اشاره 288
- سرپوش نهادن بر تاریخ قطعی 288
- 1. معاویه بن ابی سفیان 289
- 2. عمروعاص 290
- 4. ولید بن عقبه 291
- 3. مروان بن حکم 291
- اشاره 293
- کتاب امام علی علیه السلام و املای رسول خدا صلی الله علیه و آله 294
- مصحف فاطمه علیها السلام 303
- فاطمه «محدَّثه» است 307
- اشاره 308
- تأویل های ناروا 316
- اشاره 321
- نبرد با ناکثین: 323
- اشاره 327
- میلاد فاطمه علیها السلام 330
- صورت جهیزیۀ دختر پیامبر 332
- مراسم عروسی 334
- چهرۀ فاطمه در قرآن 336
- اشاره 336
- 1. آیۀ تطهیر 337
- 2. آیۀ مبا هله 338
- 4. آیۀ إطعام 339
- 3. آیۀ مودت 339
- 5. آیه کوثر 340
- زهرا اسوه واُلگو 342
- شهادت زهرا علیها السلام 345
- اشاره 347
- امام مجتبی علیه السلام وجبهه های جنگ 348
- متن پیمان صلح 354
- اشاره 357
- علل و موجبات قیام امام حسین علیه السلام 359
- قیام آگاهانه 363
- 1. سخنرانی امام هنگام اخذ بیعت برای یزید 367
- اشاره 367
- 2. نامه امام به معاویه 368
- 3. سخنرانی امام در سرزمین منی 368
- اشاره 370
- الف. رسوا ساختن هیأت حاکمه 370
- نتایج قیام حسین بن علی علیه السلام 370
- ب. انقلابها و شورشها 371
- اشاره 373
- امام سجاد وخطابۀ مسجد شام 375
- دعا و نیایش 379
- اشاره 387
- امام صادق علیه السلام و دانشگاه بزرگ جعفری 393
- اشاره 401
- دو مسئلۀ مهم در زندگی امام علیه السلام 403
- شهادت امام به دست مأمون 406
- اشاره 407
- اشاره 414
- ویژگی های این دوره از خلافت 416
- اشاره 427
- حضرت مهدی (عج) و حکومت واحد جهانی 429
- صلح و صفا به جای خونریزی 430
- قرآن وآینده جامعه ها 432
- الف. وارثان زمین صالحانند 432
- اشاره 432
- ب. استقرار آیین خدا وگسترش امنیت در جهان 434
- ه. در مبارزۀ حق وباطل، حق پیروز است 437
- و. کمک های غیبی در سرانجام جامعه ها 438
- 2. تکامل صنایع 440
- 1. تکامل عقول وخردها 440
- 3. جهانیان درپوشش اسلام درمی آیند 441
- 5. ترمیم خرابی ها 442
- 4. تکامل اخلاقی 442
- سابقه وتاریخچۀ بحث 444
- اشاره 444
- تشریح سئوال 445
- 2. پاسداری آیین خدا 447
- 5. ترسیم هدف آفرینش 453
- حجت های مخفی وپنهان خدا در قرآن ونهج البلاغه 456
- اشاره 456
- 1. معلم موسی به نام «خضر» معرفی شده است 457
- 2. حضرت موسی چهل روزاز دیدگان پنهان وغایب بود 462
- 3. یونس زندانی 463
- 4. میان نبوت ووقت تبلیغ حضرت مسیح، فاصلۀ زمانی وجود داشت 464
- اشاره 465
- شیعه و ادبیات عرب 468
- اشاره 468
- 3. ابوجعفر محمد بن الحسن بن ابی ساره 471
- 2. عطاء بن أبی الأسود 471
- 6. ابن السکّیت 472
- 5. ابوعثمان مازنی 472
- 7. ابن حمدون 473
- 10. ابراهیم بن ابی البلاد 474
- 11. محمد بن سلمه یشکری 474
- 9. قتیبۀ نحوی 474
- 13. ابوالقاسم تنوخی 475
- شیعه و علم صرف 476
- اشاره 477
- 1. خلیل بن احمد فراهیدی 477
- 2. ابان بن تغلب 478
- 5. صاحب بن عبّاد 479
- 4. ابوبکر محمد بن حسن بن درید ازدی 479
- اشاره 480
- شیعه و علم عروض 480
- 2. صاحب بن عباد 480
- 1. خلیل بن احمد فراهیدی 480
- اشاره 482
- 2. کمیت بن زید (60-126 ه) 483
- 1. قیس بن سعد بن عباده 483
- 4. دعبل خزاعی (م 246) 484
- 3. سید حمیری (م 173) 484
- ب. شریف رضی (357 406) 485
- الف. ابن حجاج بغدادی (م 321) 485
- 5. ابو فراس حمدانی (320-357 ه) 485
- د. مهیار دیلمی (م 448) 486
- الف. غریب القرآن 487
- اشاره 487
- ب. مَجازات قرآن 489
- اشاره 490
- تفسیر موضوعی 491
- اشاره 494
- کوشش پیوستۀ شیعه برای نگارش حدیث 496
- طبقه نخست 497
- طبقه دوم 498
- طبقۀ سوم 499
- شیعه و فقه اسلامی 501
- اشاره 501
- فقیهان شیعه در قرن چهارم 503
- فقیهان شیعه در قرن پنجم 504
- شیعه و سیره و تاریخ نگاری 510
- اشاره 510
- 2. عبیداللّه بن ابی رافع 511
- 4. ابان بن عثمان کوفی 512
- 5. ابومخنف لوط بن یحیی ازدی 512
- 6. نصر بن مزاحم منقری 512
- شیعه و علم رجال 513
- شیعه و علوم عقلی 516
- 1. زراره بن أعین 519
- 2. محمد بن علی بن نعمان معروف به مؤمن الطاق 519
- 3. هشام بن حکم 520
- 4. قیس الماصر 522
- 5. عیسی بن روضه 522
- 7. علی بن حسن بن محمد طائی معروف به طاطری 523
- 6. ابومالک ضحاک حضرمی 523
- 10. فضال بن حسن بن فضال 524
- 9. حدید بن حکیم مکنی به أبی علی ازدی مدائنی 524
- اشاره 525
- 1. فضل بن شاذان 525
- متکلمان شیعه در قرن سوم 525
- 3. داود بن اسد بن أعفر 526
- 2. حکم بن هشام بن حکم 526
- 5. ثبیت بن محمد 527
- 6. اسماعیل بن محمد بن اسماعیل بن هلال مخزومی 527
- 9. شکّال 528
- 8. ابراهیم بن سلیمان بن ابی داحه المزنی 528
- 7. محمد بن هارون 528
- 11. عبدالرحمن بن احمد بن جبرویه 529
- 10. حسین بن اشکیب 529
- 12. علی بن منصور 530
- 13. علی بن اسماعیل بن شعیب بن میثم 530
- 3. حسین بن علی بن بابویه 531
- 2. اسماعیل بن ابی سهل بن نوبخت 531
- 1. حسن بن علی بن ابی عقیل 531
- اشاره 531
- 4. محمد بن بشر الحمدونی 532
- 5. ابومحمد یحیی العلوی 532
- 7. ابوالحسن ناشی (271 365) 533
- 9. شیخ مفید 534
- 1. فارابی (260-339 ه) 538
- 2. ابوعلی سینا (370 428 ه) 539
- 3. نصیرالدین طوسی (597-672 ه) 540
- 4. کمال الدین میثم بحرانی (636-699) 540
- 8. بهاءالدین عاملی (953-1030) 541
- 9. سید محمد باقر معروف به داماد 541
- 7. فاضل مقداد (م 808) 541
- 6. قطب الدین رازی (م 766) 541
- شیعه و علوم طبیعی و ریاضی 543
- اشاره 546
- 1. یعقوبی مؤلف کتاب «البلدان» متوفای حوالی 292 ه 546
- 2. ابوالحسن مسعودی مؤلف مروج الذهب 547
- اشاره 548
- شکاف در صفوف بیعت کنندگان 551
- شیعه در عراق 552
- مذهب فقهی زید بن علی در یمن 556
- شیعه در سوریه و لبنان 557
- علمای بزرگ برخاسته از جبل عامل 558
- 1. محمد بن مکی (786-734) معروف به شهید اوّل 558
- 2. زین الدین بن علی جبعی (966-911) معروف به شهید ثانی 558
- شیعه در مصر 560
- تشیع در ایران 562
- گرایش ایرانیان به اسلام 562
- دو تحلیل بی پایه در گرایش ایرانیان به تشیع 567
- حکومتهای شیعه 569
- اشاره 570
- دانشگاههای شیعه 570
- مدینۀ منوره 570
- کوفه و دانشگاه بزرگ آن 571
- دانشگاه قم و ری 572
- دانشگاه بغداد 574
- دانشگاه نجف اشرف 575
- دانشگاه حلّه 576
- علّامۀ حلّی 577
- جامع أزهر 578
- مراکز علمی شیعه در شام 579
- مراکز علمی دیگر شیعه 580
- آمار شیعه 581
- بخش پایانی تذکراتی «روش شناسانه» به نویسندگان در زمینۀ تاریخ و عقاید شیعه 587
- اشاره 594
«هنگامی که منافقان نزد تو آیند می گویند: ما شهادت می دهیم که یقیناً تو رسول خدایی؛ خداوند می داند که تو رسول او هستی ولی خداوند شهادت می دهد که منافقان، دروغگو هستند (یعنی به گفتۀ خود ایمان ندارند)».
در مورد آیه، منافقان به ایمان و اسلام و رسالت پیامبر تظاهر کرده اند، در حالی که در باطن به آن معتقد نبودند و لذا قرآن در آخر آیه بر دروغگو بودن منافقان گواهی می دهد. اگر حد نفاق و تعریف منافق همان است که در همین آیه خلاصه شده، با تقیه که مجرای آن تظاهر به کفر و باطل در مقابل کافران و گنهکاران است، ضد یکدیگر می باشند.
هرگاه بر فرض محال، تقیه از شاخه های نفاق بود، و تقیه کنندگان، منافق بودند، هرگز خدا به آن امر نمی کرد(1)، زیرا تقیه در صورتی که از شاخه های نفاق و کار زشت باشد، محال است خدا به کار زشت فرمان دهد، چنان که می فرماید:
(قُلْ إِنَّ اللّهَ لا یَأْمُرُ بِالْفَحْشاءِ أَ تَقُولُونَ عَلَی اللّهِ ما لا تَعْلَمُونَ) .(2)
«بگو خداوند هرگز به کار زشت فرمان نمی دهد، آیا آنچه را که نمی دانید به خدانسبت می دهید؟!».
هدف از تقیه
مسلماً هر نوع تظاهر بر خلاف آنچه که در درون است بی انگیزه نخواهد بود. افتخار مؤمن آن است که به خدا معتقد بوده و رفتار خود را بر طبق دستور خدا تنظیم می کند، حال اگر گاهی بر خلاف این روش، رفتار کرد، طبعاً انگیزه ای دارد. و آن، همان حفظ جان و عرض و مال در مقابل شرارت هاست که ممکن
1- (1) . ادلۀ قرآنی تقیه بعداً خواهد آمد ص 229.
2- (2) . سوره اعراف، آیه 28.