- پیش گفتار شیعه در گذرگاه تاریخ 1
- شیعه در لغت 4
- شیعه در اصطلاح 4
- خطر سه جانبه 8
- اوضاع اجتماعی زمان رحلت 8
- راه نخست 11
- راه دوم 12
- راه سوم 13
- اشاره 14
- مشکل «عول» 17
- حوادث نوظهور 17
- مسلمانان و صیانت دین از انحراف 18
- شیوه جانشینی در اندیشه مردم عصر رسالت 21
- 1. حدیث «بدء الدعوه» 25
- 2. حدیث منزلت 26
- اشاره 28
- هدف از اجتماع در آن سرزمین چه بود؟ 30
- پاسخ دو شبهه 32
- 1. حدیث ثقلین 33
- اشاره 33
- مرجعیت فکری و علمی اهل بیت علیهم السلام 33
- اشاره 33
- 2. حدیث سفینه 34
- 3. حدیث دوازده خلیفه 35
- آیۀ ولایت 38
- پاسخ یک سؤال 41
- شبهه افکنی فخر رازی 42
- پاسخ: 44
- قرائن دیگر 47
- پاسخ 49
- شبهۀ دوم 49
- اشاره 51
- 2. مخالفت در جنگ بدر 52
- 1. مقاومت در برابر داوری های پیامبر 52
- 3. مخالفت در جنگ احد 53
- 4. مخالفت با صلح حدیبیه 54
- اشاره 57
- 1. تصرف در اذان صبح 57
- 3. قطع سهم «ذوی القربی» 59
- 4. قطع سهم «المؤلفه قلوبهم» 60
- اشاره 61
- شیعه در زبان مورّخان 65
- پیشگامان تشیّع 68
- پیدایش تشیع 70
- اشاره 70
- 1. تشیع، زاییده اجتماع سقیفه! 70
- 2. تشیع وعبداللّه بن سبأ 73
- اشاره 73
- سریّ 74
- سیف بن عمر 75
- 3. ایرانی بودن تشیّع 78
- اشاره 78
- شهادت برخی از خاورشناسان بر ضد این اندیشه 81
- وراثی بودن خلافت 83
- بررسی جغرافیای انسانی ایران پس از اسلام 84
- 4. شیعه زاییدۀ جنگ جمل 87
- اشاره 87
- 5. تشیع زاییدۀ جنگ صفین 88
- اشاره 91
- تفسیر دو آیه مربوط به شوری 97
- سخن در آیه دوم 98
- کیفیت گزینش خلفا در تاریخ 103
- شیوۀ روی کار آمدن خلیفۀ سوم 108
- 1. احقاق حق امام در شرایط گوناگون 111
- اشاره 111
- اشاره 116
- 2. چرا از قدرت بهره نگرفت 116
- پذیرش خلافت پس از 25 سال محرومیت 121
- اشاره 125
- پیمان شکنان 126
- واکنش عائشه به بیعت مردم با امام علیه السلام 127
- نبرد با قاسطین (ستمگران) 131
- نبرد با مارقین (شورشیان) 133
- اشاره 138
- نامه حسین بن علی علیهما السلام به معاویه 141
- بخشنامۀ معاویه به کارگزاران 145
- بخشنامه سوم 147
- اشاره 151
- 1. نامۀ امام هشتم علیه السلام به مأمون 153
- اشاره 156
- 1. رسالۀ صدوق (306 381) 158
- 3. جمل العلم والعمل 160
- 5. العقائد الجعفریه 161
- 4. البیان عن جمل اعتقاد أهل الایمان 161
- هدف از اشاره به این رساله ها، چیست؟ 162
- اشاره 163
- 1. اختلاف در معنی شفاعت 164
- 4. امر به معروف و نهی از منکر 165
- 3. بهشت و دوزخ 165
- 2. حکم مرتکب کبیره 165
- 7. پذیرش توبه 166
- 6. شرع و عقل 166
- 10. نیاز انسان به وحی در آغاز تکلیف 167
- 9. جبر و تفویض 167
- اشاره 168
- مقایسه امامیه با اشاعره 168
- 1. صفات ذاتی خدا عین ذات اوست 168
- 3. انسان پدید آرندۀ فعل خود است 169
- 2. صفات خبریه 169
- 5. خدا برتر از رؤیت است 170
- 4. قدرت گاهی جلوتر و گاهی همراه فعل است 170
- 7. حسن و قبح، عقلی است 171
- 6. کلام خدا فعل اوست 171
- اشاره 174
- 1 گزینش رهبر، از جانب خدا پس از رحلت پیامبر 174
- واقعیت امامت در دو مکتب 175
- شرط عدالت در امام 177
- اشاره 178
- عصمت امام 178
- دلیل نخست: آیۀ تطهیر 179
- دلیل سوم: حدیث ثقلین 180
- دلیل دوم: امام علی علیه السلام محور حق 180
- دلیل چهارم: اطاعت مطلق از «اولو الأمر» 181
- دلیل پنجم: امامت از آن طاغیان نیست 182
- نتیجۀ بحث 191
- مفهوم تقیه و تقابل آن با نفاق 198
- تفاوت تقیه با نفاق 199
- هدف از تقیه 200
- دلایل تقیه در قرآن مجید 202
- آیۀ نخست 202
- اشاره 202
- آیۀ دوم 204
- آیۀ سوم 206
- آیۀ چهارم 207
- تقیۀ مسلمان از همتای خود 209
- تقیه یک امر شخصی است 213
- تقیۀ حرام 214
- اشاره 214
- 1. جایی که اساس در خطر باشد 214
- نتایج بررسی 216
- 2. جایی که مایه خونریزی گردد 216
- اشاره 218
- 1. علم پیشین خدا به حوادث 220
- 2. خلقت و آفرینش پیوسته 223
- اشاره 225
- تغییر سرنوشت با عمل در روایات 225
- 1. اثر صدقه 226
- 2. اثر استغفار 226
- 3. اثر دعا 226
- 1. لوح محفوظ 229
- بدا در مقام اثبات 229
- اشاره 229
- 2. لوح محو و اثبات 230
- 1. بدا در ذبح اسماعیل 231
- 2. سرگذشت یونس پیامبر 232
- 3. میعاد سی شبۀ حضرت موسی 234
- بدای اثباتی در روایات 236
- نکات مورد توجه 240
- اشاره 244
- دلیل رجعت از قرآن 246
- پاسخ به یک رشته پرسشها 248
- اشاره 250
- ازدواج موقت چیست؟ 250
- قرآن و عقد موقت 252
- 1. «فاء نتیجه» در «فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ...» 257
- اشاره 257
- پاسخ به یک رشته پرسشها 257
- 2. هدف از ازدواج، تشکیل خانواده است 258
- 3. عقد موقت داخل در آیه نیست 260
- 5. آیه منسوخ است! 262
- اشاره 266
- امامان معصوم 272
- تلاش هایی برای اثبات وجوب غسل 273
- اشاره 277
- نقطۀ اختلاف میان دو گروه 282
- داوری قرآن دربارۀ صحابه 284
- اشاره 288
- سرپوش نهادن بر تاریخ قطعی 288
- 1. معاویه بن ابی سفیان 289
- 2. عمروعاص 290
- 3. مروان بن حکم 291
- 4. ولید بن عقبه 291
- اشاره 293
- کتاب امام علی علیه السلام و املای رسول خدا صلی الله علیه و آله 294
- مصحف فاطمه علیها السلام 303
- فاطمه «محدَّثه» است 307
- اشاره 308
- تأویل های ناروا 316
- اشاره 321
- نبرد با ناکثین: 323
- اشاره 327
- میلاد فاطمه علیها السلام 330
- صورت جهیزیۀ دختر پیامبر 332
- مراسم عروسی 334
- چهرۀ فاطمه در قرآن 336
- اشاره 336
- 1. آیۀ تطهیر 337
- 2. آیۀ مبا هله 338
- 3. آیۀ مودت 339
- 4. آیۀ إطعام 339
- 5. آیه کوثر 340
- زهرا اسوه واُلگو 342
- شهادت زهرا علیها السلام 345
- اشاره 347
- امام مجتبی علیه السلام وجبهه های جنگ 348
- متن پیمان صلح 354
- اشاره 357
- علل و موجبات قیام امام حسین علیه السلام 359
- قیام آگاهانه 363
- 1. سخنرانی امام هنگام اخذ بیعت برای یزید 367
- اشاره 367
- 2. نامه امام به معاویه 368
- 3. سخنرانی امام در سرزمین منی 368
- اشاره 370
- الف. رسوا ساختن هیأت حاکمه 370
- نتایج قیام حسین بن علی علیه السلام 370
- ب. انقلابها و شورشها 371
- اشاره 373
- امام سجاد وخطابۀ مسجد شام 375
- دعا و نیایش 379
- اشاره 387
- امام صادق علیه السلام و دانشگاه بزرگ جعفری 393
- اشاره 401
- دو مسئلۀ مهم در زندگی امام علیه السلام 403
- شهادت امام به دست مأمون 406
- اشاره 407
- اشاره 414
- ویژگی های این دوره از خلافت 416
- اشاره 427
- حضرت مهدی (عج) و حکومت واحد جهانی 429
- صلح و صفا به جای خونریزی 430
- اشاره 432
- قرآن وآینده جامعه ها 432
- الف. وارثان زمین صالحانند 432
- ب. استقرار آیین خدا وگسترش امنیت در جهان 434
- ه. در مبارزۀ حق وباطل، حق پیروز است 437
- و. کمک های غیبی در سرانجام جامعه ها 438
- 1. تکامل عقول وخردها 440
- 2. تکامل صنایع 440
- 3. جهانیان درپوشش اسلام درمی آیند 441
- 5. ترمیم خرابی ها 442
- 4. تکامل اخلاقی 442
- سابقه وتاریخچۀ بحث 444
- اشاره 444
- تشریح سئوال 445
- 2. پاسداری آیین خدا 447
- 5. ترسیم هدف آفرینش 453
- اشاره 456
- حجت های مخفی وپنهان خدا در قرآن ونهج البلاغه 456
- 1. معلم موسی به نام «خضر» معرفی شده است 457
- 2. حضرت موسی چهل روزاز دیدگان پنهان وغایب بود 462
- 3. یونس زندانی 463
- 4. میان نبوت ووقت تبلیغ حضرت مسیح، فاصلۀ زمانی وجود داشت 464
- اشاره 465
- اشاره 468
- شیعه و ادبیات عرب 468
- 2. عطاء بن أبی الأسود 471
- 3. ابوجعفر محمد بن الحسن بن ابی ساره 471
- 6. ابن السکّیت 472
- 5. ابوعثمان مازنی 472
- 7. ابن حمدون 473
- 9. قتیبۀ نحوی 474
- 10. ابراهیم بن ابی البلاد 474
- 11. محمد بن سلمه یشکری 474
- 13. ابوالقاسم تنوخی 475
- شیعه و علم صرف 476
- اشاره 477
- 1. خلیل بن احمد فراهیدی 477
- 2. ابان بن تغلب 478
- 5. صاحب بن عبّاد 479
- 4. ابوبکر محمد بن حسن بن درید ازدی 479
- اشاره 480
- شیعه و علم عروض 480
- 1. خلیل بن احمد فراهیدی 480
- 2. صاحب بن عباد 480
- اشاره 482
- 2. کمیت بن زید (60-126 ه) 483
- 1. قیس بن سعد بن عباده 483
- 4. دعبل خزاعی (م 246) 484
- 3. سید حمیری (م 173) 484
- الف. ابن حجاج بغدادی (م 321) 485
- ب. شریف رضی (357 406) 485
- 5. ابو فراس حمدانی (320-357 ه) 485
- د. مهیار دیلمی (م 448) 486
- الف. غریب القرآن 487
- اشاره 487
- ب. مَجازات قرآن 489
- اشاره 490
- تفسیر موضوعی 491
- اشاره 494
- کوشش پیوستۀ شیعه برای نگارش حدیث 496
- طبقه نخست 497
- طبقه دوم 498
- طبقۀ سوم 499
- اشاره 501
- شیعه و فقه اسلامی 501
- فقیهان شیعه در قرن چهارم 503
- فقیهان شیعه در قرن پنجم 504
- شیعه و سیره و تاریخ نگاری 510
- اشاره 510
- 2. عبیداللّه بن ابی رافع 511
- 5. ابومخنف لوط بن یحیی ازدی 512
- 6. نصر بن مزاحم منقری 512
- 4. ابان بن عثمان کوفی 512
- شیعه و علم رجال 513
- شیعه و علوم عقلی 516
- 1. زراره بن أعین 519
- 2. محمد بن علی بن نعمان معروف به مؤمن الطاق 519
- 3. هشام بن حکم 520
- 5. عیسی بن روضه 522
- 4. قیس الماصر 522
- 6. ابومالک ضحاک حضرمی 523
- 7. علی بن حسن بن محمد طائی معروف به طاطری 523
- 9. حدید بن حکیم مکنی به أبی علی ازدی مدائنی 524
- 10. فضال بن حسن بن فضال 524
- 1. فضل بن شاذان 525
- اشاره 525
- متکلمان شیعه در قرن سوم 525
- 3. داود بن اسد بن أعفر 526
- 2. حکم بن هشام بن حکم 526
- 6. اسماعیل بن محمد بن اسماعیل بن هلال مخزومی 527
- 5. ثبیت بن محمد 527
- 9. شکّال 528
- 8. ابراهیم بن سلیمان بن ابی داحه المزنی 528
- 7. محمد بن هارون 528
- 11. عبدالرحمن بن احمد بن جبرویه 529
- 10. حسین بن اشکیب 529
- 13. علی بن اسماعیل بن شعیب بن میثم 530
- 12. علی بن منصور 530
- 3. حسین بن علی بن بابویه 531
- 2. اسماعیل بن ابی سهل بن نوبخت 531
- 1. حسن بن علی بن ابی عقیل 531
- اشاره 531
- 5. ابومحمد یحیی العلوی 532
- 4. محمد بن بشر الحمدونی 532
- 7. ابوالحسن ناشی (271 365) 533
- 9. شیخ مفید 534
- 1. فارابی (260-339 ه) 538
- 2. ابوعلی سینا (370 428 ه) 539
- 4. کمال الدین میثم بحرانی (636-699) 540
- 3. نصیرالدین طوسی (597-672 ه) 540
- 9. سید محمد باقر معروف به داماد 541
- 8. بهاءالدین عاملی (953-1030) 541
- 7. فاضل مقداد (م 808) 541
- 6. قطب الدین رازی (م 766) 541
- شیعه و علوم طبیعی و ریاضی 543
- 1. یعقوبی مؤلف کتاب «البلدان» متوفای حوالی 292 ه 546
- اشاره 546
- 2. ابوالحسن مسعودی مؤلف مروج الذهب 547
- اشاره 548
- شکاف در صفوف بیعت کنندگان 551
- شیعه در عراق 552
- مذهب فقهی زید بن علی در یمن 556
- شیعه در سوریه و لبنان 557
- 2. زین الدین بن علی جبعی (966-911) معروف به شهید ثانی 558
- علمای بزرگ برخاسته از جبل عامل 558
- 1. محمد بن مکی (786-734) معروف به شهید اوّل 558
- شیعه در مصر 560
- تشیع در ایران 562
- گرایش ایرانیان به اسلام 562
- دو تحلیل بی پایه در گرایش ایرانیان به تشیع 567
- حکومتهای شیعه 569
- مدینۀ منوره 570
- اشاره 570
- دانشگاههای شیعه 570
- کوفه و دانشگاه بزرگ آن 571
- دانشگاه قم و ری 572
- دانشگاه بغداد 574
- دانشگاه نجف اشرف 575
- دانشگاه حلّه 576
- علّامۀ حلّی 577
- جامع أزهر 578
- مراکز علمی شیعه در شام 579
- مراکز علمی دیگر شیعه 580
- آمار شیعه 581
- بخش پایانی تذکراتی «روش شناسانه» به نویسندگان در زمینۀ تاریخ و عقاید شیعه 587
- اشاره 594
«محدّث» در اسلام
یکی از معارف مسلم در میان علمای اسلام، وجود افراد «محدَّث» در میان مسلمانان است. فرد «محدَّث» پیامبر نیست، و بر او وحی نازل نمی شود، ولی در عین حال، فرشتگان، با وی سخن می گویند، و سخن آنان را می شنود، و لذا او «محدَّث» بر وزن اسم مفعول نام گرفته است، زیرا که فرشته با او «حدیث» می گوید. بخاری نقل می کند که پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود:
«لقد کان فیمن کان قبلکم من بنی إسرائیل رجالٌ یکلَّمون من غیر أن یکونوا أنبیاء فإن یکن من أمّتی منهم أحد، فعمَر...».(1)
«در میان پیشینیان از بنی اسرائیل، مردانی بودند که با آن ها از عالم غیب سخن گفته می شد، بدون این که پیامبر باشند. و اگر در میان امت من چنین فردی باشد، آن عمر بن خطاب است».
روایت دربارۀ «محدّث» در میان امت اسلامی از طریق اهل سنت و سخنان آنان در تفسیر این واژه بیش از آن است که در این جا نقل شود، و شارحان صحیح بخاری در این مورد، توضیحات کافی داده اند.(2)
کلینی در کتاب کافی بابی تحت عنوان «إنّ الأئمّه محدَّثون، مفهَّمون» منعقد کرده و روایاتی در این مورد نقل کرده است، و همگی حاکی از آن است که محدّث کسی است که صوت فرشته را می شنود، ولی او را نمی بیند. آنگاه اضافه می کند ائمه اهل بیت علیهم السلام همگی «محدّث» هستند.(3)
1- (1) . بخاری، صحیح، ج 2، ص 194، باب مناقب عمر بن الخطاب.
2- (2) . ارشاد الساری بشرح صحیح البخاری، ج 6، ص 99.
3- (3) . اصول کافی، ج 1، ص 325 327.