فرهنگ عقاید و مذاهب اسلامی: شیعه شناسی - جلد 6 صفحه 489

نگارش غریب القرآن مصروف داشته اند که آخرین آنها غریب القرآن سید محمدمهدی خرسان در دو جزء است.(1)

ب. مَجازات قرآن

دانشمندان شیعه، گذشته از تفسیر «غریب القرآن»، به بیان مجازات قرآن، پرداخته اند. مقصود از «مجاز» چیزی است اعم از کنایه و استعاره و مجاز مرسل؛ از آنجا که سخن عرب، مملوّ از این دو پیرایۀ ادبی است که نوعی ابزار برای تعبیر مقاصد و از وجوه بلاغت به شمار می رود، قرآن نیز از آن بهرۀ کامل برده، و در مواردی از مجاز به صورت استعاره و احیاناً به صورت مجاز مرسل، و یا کنایه بهره گرفته است و اما فرق این سه، در چیست، در این مورد باید به کتاب های معانی و بیان مراجعه شود.

در هر حال ما به برخی از کتاب هایی که دانشمندان شیعه در این مورد نوشته اند، اشاره می کنیم:

1. مجاز القرآن، نگارش شیخ النحویین یحیی بن زیاد کوفی، معروف به فرّاء (متوفی سال 207) که اخیراً در دو جلد، چاپ شده است.(2)

2. مجاز القرآن، نگارش محمد بن جعفر معروف به ابوالفتح همدانی.

نجاشی می گوید او کتابی دارد به نام «ذکر المجاز من القرآن».(3)

3. مجازات القرآن، نگارش شریف رضی معروف به «تلخیص البیان فی مجازات القرآن». این کتاب بهترین و نغزترین اثر در مورد مجازات قرآن است.

1- (1) . الذریعه إلی تصانیف الشیعه، ج 16، ص 50، شمارۀ 208.
2- (2) . الذریعه، ج 19، ص 351 به شمارۀ 1567.
3- (3) . رجال نجاشی، ج 2، شمارۀ 1054.