- پیش گفتار شیعه در گذرگاه تاریخ 1
- شیعه در لغت 4
- شیعه در اصطلاح 4
- اوضاع اجتماعی زمان رحلت 8
- خطر سه جانبه 8
- راه نخست 11
- راه دوم 12
- راه سوم 13
- اشاره 14
- حوادث نوظهور 17
- مشکل «عول» 17
- مسلمانان و صیانت دین از انحراف 18
- شیوه جانشینی در اندیشه مردم عصر رسالت 21
- 1. حدیث «بدء الدعوه» 25
- 2. حدیث منزلت 26
- اشاره 28
- هدف از اجتماع در آن سرزمین چه بود؟ 30
- پاسخ دو شبهه 32
- اشاره 33
- مرجعیت فکری و علمی اهل بیت علیهم السلام 33
- اشاره 33
- 1. حدیث ثقلین 33
- 2. حدیث سفینه 34
- 3. حدیث دوازده خلیفه 35
- آیۀ ولایت 38
- پاسخ یک سؤال 41
- شبهه افکنی فخر رازی 42
- پاسخ: 44
- قرائن دیگر 47
- پاسخ 49
- شبهۀ دوم 49
- اشاره 51
- 2. مخالفت در جنگ بدر 52
- 1. مقاومت در برابر داوری های پیامبر 52
- 3. مخالفت در جنگ احد 53
- 4. مخالفت با صلح حدیبیه 54
- 1. تصرف در اذان صبح 57
- اشاره 57
- 3. قطع سهم «ذوی القربی» 59
- 4. قطع سهم «المؤلفه قلوبهم» 60
- اشاره 61
- شیعه در زبان مورّخان 65
- پیشگامان تشیّع 68
- پیدایش تشیع 70
- اشاره 70
- 1. تشیع، زاییده اجتماع سقیفه! 70
- اشاره 73
- 2. تشیع وعبداللّه بن سبأ 73
- سریّ 74
- سیف بن عمر 75
- 3. ایرانی بودن تشیّع 78
- اشاره 78
- شهادت برخی از خاورشناسان بر ضد این اندیشه 81
- وراثی بودن خلافت 83
- بررسی جغرافیای انسانی ایران پس از اسلام 84
- 4. شیعه زاییدۀ جنگ جمل 87
- اشاره 87
- 5. تشیع زاییدۀ جنگ صفین 88
- اشاره 91
- تفسیر دو آیه مربوط به شوری 97
- سخن در آیه دوم 98
- کیفیت گزینش خلفا در تاریخ 103
- شیوۀ روی کار آمدن خلیفۀ سوم 108
- اشاره 111
- 1. احقاق حق امام در شرایط گوناگون 111
- اشاره 116
- 2. چرا از قدرت بهره نگرفت 116
- پذیرش خلافت پس از 25 سال محرومیت 121
- اشاره 125
- پیمان شکنان 126
- واکنش عائشه به بیعت مردم با امام علیه السلام 127
- نبرد با قاسطین (ستمگران) 131
- نبرد با مارقین (شورشیان) 133
- اشاره 138
- نامه حسین بن علی علیهما السلام به معاویه 141
- بخشنامۀ معاویه به کارگزاران 145
- بخشنامه سوم 147
- اشاره 151
- 1. نامۀ امام هشتم علیه السلام به مأمون 153
- اشاره 156
- 1. رسالۀ صدوق (306 381) 158
- 3. جمل العلم والعمل 160
- 4. البیان عن جمل اعتقاد أهل الایمان 161
- 5. العقائد الجعفریه 161
- هدف از اشاره به این رساله ها، چیست؟ 162
- اشاره 163
- 1. اختلاف در معنی شفاعت 164
- 4. امر به معروف و نهی از منکر 165
- 2. حکم مرتکب کبیره 165
- 3. بهشت و دوزخ 165
- 6. شرع و عقل 166
- 7. پذیرش توبه 166
- 10. نیاز انسان به وحی در آغاز تکلیف 167
- 9. جبر و تفویض 167
- مقایسه امامیه با اشاعره 168
- 1. صفات ذاتی خدا عین ذات اوست 168
- اشاره 168
- 3. انسان پدید آرندۀ فعل خود است 169
- 2. صفات خبریه 169
- 5. خدا برتر از رؤیت است 170
- 4. قدرت گاهی جلوتر و گاهی همراه فعل است 170
- 7. حسن و قبح، عقلی است 171
- 6. کلام خدا فعل اوست 171
- 1 گزینش رهبر، از جانب خدا پس از رحلت پیامبر 174
- اشاره 174
- واقعیت امامت در دو مکتب 175
- شرط عدالت در امام 177
- عصمت امام 178
- اشاره 178
- دلیل نخست: آیۀ تطهیر 179
- دلیل سوم: حدیث ثقلین 180
- دلیل دوم: امام علی علیه السلام محور حق 180
- دلیل چهارم: اطاعت مطلق از «اولو الأمر» 181
- دلیل پنجم: امامت از آن طاغیان نیست 182
- نتیجۀ بحث 191
- مفهوم تقیه و تقابل آن با نفاق 198
- تفاوت تقیه با نفاق 199
- هدف از تقیه 200
- دلایل تقیه در قرآن مجید 202
- آیۀ نخست 202
- اشاره 202
- آیۀ دوم 204
- آیۀ سوم 206
- آیۀ چهارم 207
- تقیۀ مسلمان از همتای خود 209
- تقیه یک امر شخصی است 213
- اشاره 214
- تقیۀ حرام 214
- 1. جایی که اساس در خطر باشد 214
- 2. جایی که مایه خونریزی گردد 216
- نتایج بررسی 216
- اشاره 218
- 1. علم پیشین خدا به حوادث 220
- 2. خلقت و آفرینش پیوسته 223
- اشاره 225
- تغییر سرنوشت با عمل در روایات 225
- 3. اثر دعا 226
- 1. اثر صدقه 226
- 2. اثر استغفار 226
- بدا در مقام اثبات 229
- 1. لوح محفوظ 229
- اشاره 229
- 2. لوح محو و اثبات 230
- 1. بدا در ذبح اسماعیل 231
- 2. سرگذشت یونس پیامبر 232
- 3. میعاد سی شبۀ حضرت موسی 234
- بدای اثباتی در روایات 236
- نکات مورد توجه 240
- اشاره 244
- دلیل رجعت از قرآن 246
- پاسخ به یک رشته پرسشها 248
- اشاره 250
- ازدواج موقت چیست؟ 250
- قرآن و عقد موقت 252
- 1. «فاء نتیجه» در «فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ...» 257
- پاسخ به یک رشته پرسشها 257
- اشاره 257
- 2. هدف از ازدواج، تشکیل خانواده است 258
- 3. عقد موقت داخل در آیه نیست 260
- 5. آیه منسوخ است! 262
- اشاره 266
- امامان معصوم 272
- تلاش هایی برای اثبات وجوب غسل 273
- اشاره 277
- نقطۀ اختلاف میان دو گروه 282
- داوری قرآن دربارۀ صحابه 284
- اشاره 288
- سرپوش نهادن بر تاریخ قطعی 288
- 1. معاویه بن ابی سفیان 289
- 2. عمروعاص 290
- 4. ولید بن عقبه 291
- 3. مروان بن حکم 291
- اشاره 293
- کتاب امام علی علیه السلام و املای رسول خدا صلی الله علیه و آله 294
- مصحف فاطمه علیها السلام 303
- فاطمه «محدَّثه» است 307
- اشاره 308
- تأویل های ناروا 316
- اشاره 321
- نبرد با ناکثین: 323
- اشاره 327
- میلاد فاطمه علیها السلام 330
- صورت جهیزیۀ دختر پیامبر 332
- مراسم عروسی 334
- چهرۀ فاطمه در قرآن 336
- اشاره 336
- 1. آیۀ تطهیر 337
- 2. آیۀ مبا هله 338
- 3. آیۀ مودت 339
- 4. آیۀ إطعام 339
- 5. آیه کوثر 340
- زهرا اسوه واُلگو 342
- شهادت زهرا علیها السلام 345
- اشاره 347
- امام مجتبی علیه السلام وجبهه های جنگ 348
- متن پیمان صلح 354
- اشاره 357
- علل و موجبات قیام امام حسین علیه السلام 359
- قیام آگاهانه 363
- 1. سخنرانی امام هنگام اخذ بیعت برای یزید 367
- اشاره 367
- 2. نامه امام به معاویه 368
- 3. سخنرانی امام در سرزمین منی 368
- نتایج قیام حسین بن علی علیه السلام 370
- الف. رسوا ساختن هیأت حاکمه 370
- اشاره 370
- ب. انقلابها و شورشها 371
- اشاره 373
- امام سجاد وخطابۀ مسجد شام 375
- دعا و نیایش 379
- اشاره 387
- امام صادق علیه السلام و دانشگاه بزرگ جعفری 393
- اشاره 401
- دو مسئلۀ مهم در زندگی امام علیه السلام 403
- شهادت امام به دست مأمون 406
- اشاره 407
- اشاره 414
- ویژگی های این دوره از خلافت 416
- اشاره 427
- حضرت مهدی (عج) و حکومت واحد جهانی 429
- صلح و صفا به جای خونریزی 430
- الف. وارثان زمین صالحانند 432
- اشاره 432
- قرآن وآینده جامعه ها 432
- ب. استقرار آیین خدا وگسترش امنیت در جهان 434
- ه. در مبارزۀ حق وباطل، حق پیروز است 437
- و. کمک های غیبی در سرانجام جامعه ها 438
- 2. تکامل صنایع 440
- 1. تکامل عقول وخردها 440
- 3. جهانیان درپوشش اسلام درمی آیند 441
- 4. تکامل اخلاقی 442
- 5. ترمیم خرابی ها 442
- سابقه وتاریخچۀ بحث 444
- اشاره 444
- تشریح سئوال 445
- 2. پاسداری آیین خدا 447
- 5. ترسیم هدف آفرینش 453
- اشاره 456
- حجت های مخفی وپنهان خدا در قرآن ونهج البلاغه 456
- 1. معلم موسی به نام «خضر» معرفی شده است 457
- 2. حضرت موسی چهل روزاز دیدگان پنهان وغایب بود 462
- 3. یونس زندانی 463
- 4. میان نبوت ووقت تبلیغ حضرت مسیح، فاصلۀ زمانی وجود داشت 464
- اشاره 465
- شیعه و ادبیات عرب 468
- اشاره 468
- 2. عطاء بن أبی الأسود 471
- 3. ابوجعفر محمد بن الحسن بن ابی ساره 471
- 5. ابوعثمان مازنی 472
- 6. ابن السکّیت 472
- 7. ابن حمدون 473
- 9. قتیبۀ نحوی 474
- 10. ابراهیم بن ابی البلاد 474
- 11. محمد بن سلمه یشکری 474
- 13. ابوالقاسم تنوخی 475
- شیعه و علم صرف 476
- اشاره 477
- 1. خلیل بن احمد فراهیدی 477
- 2. ابان بن تغلب 478
- 4. ابوبکر محمد بن حسن بن درید ازدی 479
- 5. صاحب بن عبّاد 479
- 2. صاحب بن عباد 480
- 1. خلیل بن احمد فراهیدی 480
- شیعه و علم عروض 480
- اشاره 480
- اشاره 482
- 1. قیس بن سعد بن عباده 483
- 2. کمیت بن زید (60-126 ه) 483
- 4. دعبل خزاعی (م 246) 484
- 3. سید حمیری (م 173) 484
- 5. ابو فراس حمدانی (320-357 ه) 485
- ب. شریف رضی (357 406) 485
- الف. ابن حجاج بغدادی (م 321) 485
- د. مهیار دیلمی (م 448) 486
- الف. غریب القرآن 487
- اشاره 487
- ب. مَجازات قرآن 489
- اشاره 490
- تفسیر موضوعی 491
- اشاره 494
- کوشش پیوستۀ شیعه برای نگارش حدیث 496
- طبقه نخست 497
- طبقه دوم 498
- طبقۀ سوم 499
- اشاره 501
- شیعه و فقه اسلامی 501
- فقیهان شیعه در قرن چهارم 503
- فقیهان شیعه در قرن پنجم 504
- شیعه و سیره و تاریخ نگاری 510
- اشاره 510
- 2. عبیداللّه بن ابی رافع 511
- 5. ابومخنف لوط بن یحیی ازدی 512
- 4. ابان بن عثمان کوفی 512
- 6. نصر بن مزاحم منقری 512
- شیعه و علم رجال 513
- شیعه و علوم عقلی 516
- 2. محمد بن علی بن نعمان معروف به مؤمن الطاق 519
- 1. زراره بن أعین 519
- 3. هشام بن حکم 520
- 5. عیسی بن روضه 522
- 4. قیس الماصر 522
- 7. علی بن حسن بن محمد طائی معروف به طاطری 523
- 6. ابومالک ضحاک حضرمی 523
- 9. حدید بن حکیم مکنی به أبی علی ازدی مدائنی 524
- 10. فضال بن حسن بن فضال 524
- اشاره 525
- 1. فضل بن شاذان 525
- متکلمان شیعه در قرن سوم 525
- 3. داود بن اسد بن أعفر 526
- 2. حکم بن هشام بن حکم 526
- 6. اسماعیل بن محمد بن اسماعیل بن هلال مخزومی 527
- 5. ثبیت بن محمد 527
- 9. شکّال 528
- 7. محمد بن هارون 528
- 8. ابراهیم بن سلیمان بن ابی داحه المزنی 528
- 11. عبدالرحمن بن احمد بن جبرویه 529
- 10. حسین بن اشکیب 529
- 12. علی بن منصور 530
- 13. علی بن اسماعیل بن شعیب بن میثم 530
- 3. حسین بن علی بن بابویه 531
- 1. حسن بن علی بن ابی عقیل 531
- 2. اسماعیل بن ابی سهل بن نوبخت 531
- اشاره 531
- 4. محمد بن بشر الحمدونی 532
- 5. ابومحمد یحیی العلوی 532
- 7. ابوالحسن ناشی (271 365) 533
- 9. شیخ مفید 534
- 1. فارابی (260-339 ه) 538
- 2. ابوعلی سینا (370 428 ه) 539
- 4. کمال الدین میثم بحرانی (636-699) 540
- 3. نصیرالدین طوسی (597-672 ه) 540
- 9. سید محمد باقر معروف به داماد 541
- 8. بهاءالدین عاملی (953-1030) 541
- 7. فاضل مقداد (م 808) 541
- 6. قطب الدین رازی (م 766) 541
- شیعه و علوم طبیعی و ریاضی 543
- اشاره 546
- 1. یعقوبی مؤلف کتاب «البلدان» متوفای حوالی 292 ه 546
- 2. ابوالحسن مسعودی مؤلف مروج الذهب 547
- اشاره 548
- شکاف در صفوف بیعت کنندگان 551
- شیعه در عراق 552
- مذهب فقهی زید بن علی در یمن 556
- شیعه در سوریه و لبنان 557
- 2. زین الدین بن علی جبعی (966-911) معروف به شهید ثانی 558
- علمای بزرگ برخاسته از جبل عامل 558
- 1. محمد بن مکی (786-734) معروف به شهید اوّل 558
- شیعه در مصر 560
- گرایش ایرانیان به اسلام 562
- تشیع در ایران 562
- دو تحلیل بی پایه در گرایش ایرانیان به تشیع 567
- حکومتهای شیعه 569
- مدینۀ منوره 570
- دانشگاههای شیعه 570
- اشاره 570
- کوفه و دانشگاه بزرگ آن 571
- دانشگاه قم و ری 572
- دانشگاه بغداد 574
- دانشگاه نجف اشرف 575
- دانشگاه حلّه 576
- علّامۀ حلّی 577
- جامع أزهر 578
- مراکز علمی شیعه در شام 579
- مراکز علمی دیگر شیعه 580
- آمار شیعه 581
- بخش پایانی تذکراتی «روش شناسانه» به نویسندگان در زمینۀ تاریخ و عقاید شیعه 587
- اشاره 594
4. محمد بن عبداللّه بن مملّک اصفهانی
اصل او از جرجان بود ولی در اصفهان اقامت داشت. مرد بزرگی در میان اصحاب ما بود، در برهه ای از زندگی معتزلی بود بعد به وسیلۀ دانشمند شیعی عبدالرحمن بن احمد جبرویه به مذهب شیعه درآمد. او کتابهایی در کلام، مانند «الجامع فی سائر ابواب الکلام»؛ «المسائل والجوابات فی الإمامه»؛ «موالید الأئمه» ومناظرات با ابوعلی جبائی دارد.(1)
5. ثبیت بن محمد
وی مکنی به ابومحمد عسکری، همکار ابوعیسی ورّاق (محمد بن هارون)، متکلمی حاذق از اصحاب امام هادی و حضرت عسکری علیهما السلام است. او اطلاع گسترده ای در حدیث و فقه دارد و از کتابهای کلامی او می توان «نقض العثمانیه» و «دلائل الأئمّه» نام برد و از آنجا که ابوعیسی وراق در سال 247 ه درگذشته است، طبعاً وی از متکلمان قرن سوم است.
6. اسماعیل بن محمد بن اسماعیل بن هلال مخزومی
وی مکنی به ابومحمد و از علمای امامیه بود و برخی از اصحاب ما مانند ایوب بن نوح و حسن بن معاویه و محمد بن حسین و علی بن حسن بن فضال از او نقل روایت کرده اند. او کتابی در توحید وکتاب دیگری در معرفت و کتاب سومی در امامت دارد. از آنجا که حسن بن علی بن فضال، شاگرد وی از اصحاب
1- (1) . رجال نجاشی، شمارۀ 1034.