فرهنگ عقاید و مذاهب اسلامی: شیعه شناسی - جلد 6 صفحه 529

داشت جز این که در مسألۀ امامت با هم همفکر بودند و از کتابهای اوست:

1. کتاب المعرفه، 2. کتاب فی الاستطاعه، 3. کتاب الإمامه، 4. کتابٌ عَلی من أَبی وجوب الإمامه بالنص.(1) و چون هشام بن حکم در پایان قرن دوم درگذشته است، شکّال نیز یا در پایان قرن دوم و یا آغاز قرن سوم درگذشته است.

10. حسین بن اشکیب

ابوعمرو کشی او را در رجال خود، از اصحاب امام هادی علیه السلام ذکر کرده و می گوید: او دانشمندی متکلم و مؤلف کتابهایی بود و در سمرقند و کشّ ساکن بود. و سپس کتابهای او را یادآور می شود. یکی از آنها ردّ بر کسانی است که تصور کرده اند پیامبر صلی الله علیه و آله قبل از بعثت بر دین قریش بود و نیز ردّی بر عقاید زیدیه نوشته است. از آنجا که وی از اصحاب ابی الحسن امام هادی علیه السلام متوفای 254 ه است طبعاً از متکلمان قرن سوم می باشد.(2)

شیخ طوسی او را از اصحاب امام هادی علیه السلام شمرده است.(3)

11. عبدالرحمن بن احمد بن جبرویه

وی متکلمی حاذق، نیکو تألیف، زیباسخن بود و باارشادات ومناظرات او محمد بن عبداللّه بن مملک اصفهانی از مذهب اعتزال به مذهب امامیه گروید و او مناظره ای با عباد بن سلیمان دارد. نجاشی می گوید: آنچه از کتابهای او به دست ما رسیده است، کتاب «الکامل فی الامامه» است که کتابی زیباست.(4)

1- (1) . فهرست ابن ندیم، ص 264.
2- (2) . رجال نجاشی، شمارۀ 87.
3- (3) . رجال نجاشی، شمارۀ 18.
4- (4) . رجال نجاشی، شمارۀ 623.