- پیش گفتار شیعه در گذرگاه تاریخ 1
- شیعه در اصطلاح 4
- شیعه در لغت 4
- اوضاع اجتماعی زمان رحلت 8
- خطر سه جانبه 8
- راه نخست 11
- راه دوم 12
- راه سوم 13
- اشاره 14
- حوادث نوظهور 17
- مشکل «عول» 17
- مسلمانان و صیانت دین از انحراف 18
- شیوه جانشینی در اندیشه مردم عصر رسالت 21
- 1. حدیث «بدء الدعوه» 25
- 2. حدیث منزلت 26
- اشاره 28
- هدف از اجتماع در آن سرزمین چه بود؟ 30
- پاسخ دو شبهه 32
- اشاره 33
- مرجعیت فکری و علمی اهل بیت علیهم السلام 33
- 1. حدیث ثقلین 33
- اشاره 33
- 2. حدیث سفینه 34
- 3. حدیث دوازده خلیفه 35
- آیۀ ولایت 38
- پاسخ یک سؤال 41
- شبهه افکنی فخر رازی 42
- پاسخ: 44
- قرائن دیگر 47
- شبهۀ دوم 49
- پاسخ 49
- اشاره 51
- 1. مقاومت در برابر داوری های پیامبر 52
- 2. مخالفت در جنگ بدر 52
- 3. مخالفت در جنگ احد 53
- 4. مخالفت با صلح حدیبیه 54
- 1. تصرف در اذان صبح 57
- اشاره 57
- 3. قطع سهم «ذوی القربی» 59
- 4. قطع سهم «المؤلفه قلوبهم» 60
- اشاره 61
- شیعه در زبان مورّخان 65
- پیشگامان تشیّع 68
- پیدایش تشیع 70
- 1. تشیع، زاییده اجتماع سقیفه! 70
- اشاره 70
- اشاره 73
- 2. تشیع وعبداللّه بن سبأ 73
- سریّ 74
- سیف بن عمر 75
- اشاره 78
- 3. ایرانی بودن تشیّع 78
- شهادت برخی از خاورشناسان بر ضد این اندیشه 81
- وراثی بودن خلافت 83
- بررسی جغرافیای انسانی ایران پس از اسلام 84
- 4. شیعه زاییدۀ جنگ جمل 87
- اشاره 87
- 5. تشیع زاییدۀ جنگ صفین 88
- اشاره 91
- تفسیر دو آیه مربوط به شوری 97
- سخن در آیه دوم 98
- کیفیت گزینش خلفا در تاریخ 103
- شیوۀ روی کار آمدن خلیفۀ سوم 108
- اشاره 111
- 1. احقاق حق امام در شرایط گوناگون 111
- اشاره 116
- 2. چرا از قدرت بهره نگرفت 116
- پذیرش خلافت پس از 25 سال محرومیت 121
- اشاره 125
- پیمان شکنان 126
- واکنش عائشه به بیعت مردم با امام علیه السلام 127
- نبرد با قاسطین (ستمگران) 131
- نبرد با مارقین (شورشیان) 133
- اشاره 138
- نامه حسین بن علی علیهما السلام به معاویه 141
- بخشنامۀ معاویه به کارگزاران 145
- بخشنامه سوم 147
- اشاره 151
- 1. نامۀ امام هشتم علیه السلام به مأمون 153
- اشاره 156
- 1. رسالۀ صدوق (306 381) 158
- 3. جمل العلم والعمل 160
- 5. العقائد الجعفریه 161
- 4. البیان عن جمل اعتقاد أهل الایمان 161
- هدف از اشاره به این رساله ها، چیست؟ 162
- اشاره 163
- 1. اختلاف در معنی شفاعت 164
- 4. امر به معروف و نهی از منکر 165
- 2. حکم مرتکب کبیره 165
- 3. بهشت و دوزخ 165
- 6. شرع و عقل 166
- 7. پذیرش توبه 166
- 10. نیاز انسان به وحی در آغاز تکلیف 167
- 9. جبر و تفویض 167
- مقایسه امامیه با اشاعره 168
- 1. صفات ذاتی خدا عین ذات اوست 168
- اشاره 168
- 2. صفات خبریه 169
- 3. انسان پدید آرندۀ فعل خود است 169
- 4. قدرت گاهی جلوتر و گاهی همراه فعل است 170
- 5. خدا برتر از رؤیت است 170
- 6. کلام خدا فعل اوست 171
- 7. حسن و قبح، عقلی است 171
- اشاره 174
- 1 گزینش رهبر، از جانب خدا پس از رحلت پیامبر 174
- واقعیت امامت در دو مکتب 175
- شرط عدالت در امام 177
- عصمت امام 178
- اشاره 178
- دلیل نخست: آیۀ تطهیر 179
- دلیل دوم: امام علی علیه السلام محور حق 180
- دلیل سوم: حدیث ثقلین 180
- دلیل چهارم: اطاعت مطلق از «اولو الأمر» 181
- دلیل پنجم: امامت از آن طاغیان نیست 182
- نتیجۀ بحث 191
- مفهوم تقیه و تقابل آن با نفاق 198
- تفاوت تقیه با نفاق 199
- هدف از تقیه 200
- آیۀ نخست 202
- دلایل تقیه در قرآن مجید 202
- اشاره 202
- آیۀ دوم 204
- آیۀ سوم 206
- آیۀ چهارم 207
- تقیۀ مسلمان از همتای خود 209
- تقیه یک امر شخصی است 213
- 1. جایی که اساس در خطر باشد 214
- اشاره 214
- تقیۀ حرام 214
- 2. جایی که مایه خونریزی گردد 216
- نتایج بررسی 216
- اشاره 218
- 1. علم پیشین خدا به حوادث 220
- 2. خلقت و آفرینش پیوسته 223
- تغییر سرنوشت با عمل در روایات 225
- اشاره 225
- 1. اثر صدقه 226
- 2. اثر استغفار 226
- 3. اثر دعا 226
- 1. لوح محفوظ 229
- بدا در مقام اثبات 229
- اشاره 229
- 2. لوح محو و اثبات 230
- 1. بدا در ذبح اسماعیل 231
- 2. سرگذشت یونس پیامبر 232
- 3. میعاد سی شبۀ حضرت موسی 234
- بدای اثباتی در روایات 236
- نکات مورد توجه 240
- اشاره 244
- دلیل رجعت از قرآن 246
- پاسخ به یک رشته پرسشها 248
- اشاره 250
- ازدواج موقت چیست؟ 250
- قرآن و عقد موقت 252
- 1. «فاء نتیجه» در «فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ...» 257
- اشاره 257
- پاسخ به یک رشته پرسشها 257
- 2. هدف از ازدواج، تشکیل خانواده است 258
- 3. عقد موقت داخل در آیه نیست 260
- 5. آیه منسوخ است! 262
- اشاره 266
- امامان معصوم 272
- تلاش هایی برای اثبات وجوب غسل 273
- اشاره 277
- نقطۀ اختلاف میان دو گروه 282
- داوری قرآن دربارۀ صحابه 284
- اشاره 288
- سرپوش نهادن بر تاریخ قطعی 288
- 1. معاویه بن ابی سفیان 289
- 2. عمروعاص 290
- 4. ولید بن عقبه 291
- 3. مروان بن حکم 291
- اشاره 293
- کتاب امام علی علیه السلام و املای رسول خدا صلی الله علیه و آله 294
- مصحف فاطمه علیها السلام 303
- فاطمه «محدَّثه» است 307
- اشاره 308
- تأویل های ناروا 316
- اشاره 321
- نبرد با ناکثین: 323
- اشاره 327
- میلاد فاطمه علیها السلام 330
- صورت جهیزیۀ دختر پیامبر 332
- مراسم عروسی 334
- چهرۀ فاطمه در قرآن 336
- اشاره 336
- 1. آیۀ تطهیر 337
- 2. آیۀ مبا هله 338
- 3. آیۀ مودت 339
- 4. آیۀ إطعام 339
- 5. آیه کوثر 340
- زهرا اسوه واُلگو 342
- شهادت زهرا علیها السلام 345
- اشاره 347
- امام مجتبی علیه السلام وجبهه های جنگ 348
- متن پیمان صلح 354
- اشاره 357
- علل و موجبات قیام امام حسین علیه السلام 359
- قیام آگاهانه 363
- اشاره 367
- 1. سخنرانی امام هنگام اخذ بیعت برای یزید 367
- 2. نامه امام به معاویه 368
- 3. سخنرانی امام در سرزمین منی 368
- اشاره 370
- الف. رسوا ساختن هیأت حاکمه 370
- نتایج قیام حسین بن علی علیه السلام 370
- ب. انقلابها و شورشها 371
- اشاره 373
- امام سجاد وخطابۀ مسجد شام 375
- دعا و نیایش 379
- اشاره 387
- امام صادق علیه السلام و دانشگاه بزرگ جعفری 393
- اشاره 401
- دو مسئلۀ مهم در زندگی امام علیه السلام 403
- شهادت امام به دست مأمون 406
- اشاره 407
- اشاره 414
- ویژگی های این دوره از خلافت 416
- اشاره 427
- حضرت مهدی (عج) و حکومت واحد جهانی 429
- صلح و صفا به جای خونریزی 430
- الف. وارثان زمین صالحانند 432
- قرآن وآینده جامعه ها 432
- اشاره 432
- ب. استقرار آیین خدا وگسترش امنیت در جهان 434
- ه. در مبارزۀ حق وباطل، حق پیروز است 437
- و. کمک های غیبی در سرانجام جامعه ها 438
- 2. تکامل صنایع 440
- 1. تکامل عقول وخردها 440
- 3. جهانیان درپوشش اسلام درمی آیند 441
- 5. ترمیم خرابی ها 442
- 4. تکامل اخلاقی 442
- سابقه وتاریخچۀ بحث 444
- اشاره 444
- تشریح سئوال 445
- 2. پاسداری آیین خدا 447
- 5. ترسیم هدف آفرینش 453
- حجت های مخفی وپنهان خدا در قرآن ونهج البلاغه 456
- اشاره 456
- 1. معلم موسی به نام «خضر» معرفی شده است 457
- 2. حضرت موسی چهل روزاز دیدگان پنهان وغایب بود 462
- 3. یونس زندانی 463
- 4. میان نبوت ووقت تبلیغ حضرت مسیح، فاصلۀ زمانی وجود داشت 464
- اشاره 465
- شیعه و ادبیات عرب 468
- اشاره 468
- 2. عطاء بن أبی الأسود 471
- 3. ابوجعفر محمد بن الحسن بن ابی ساره 471
- 5. ابوعثمان مازنی 472
- 6. ابن السکّیت 472
- 7. ابن حمدون 473
- 9. قتیبۀ نحوی 474
- 11. محمد بن سلمه یشکری 474
- 10. ابراهیم بن ابی البلاد 474
- 13. ابوالقاسم تنوخی 475
- شیعه و علم صرف 476
- اشاره 477
- 1. خلیل بن احمد فراهیدی 477
- 2. ابان بن تغلب 478
- 4. ابوبکر محمد بن حسن بن درید ازدی 479
- 5. صاحب بن عبّاد 479
- شیعه و علم عروض 480
- اشاره 480
- 2. صاحب بن عباد 480
- 1. خلیل بن احمد فراهیدی 480
- اشاره 482
- 1. قیس بن سعد بن عباده 483
- 2. کمیت بن زید (60-126 ه) 483
- 4. دعبل خزاعی (م 246) 484
- 3. سید حمیری (م 173) 484
- ب. شریف رضی (357 406) 485
- 5. ابو فراس حمدانی (320-357 ه) 485
- الف. ابن حجاج بغدادی (م 321) 485
- د. مهیار دیلمی (م 448) 486
- الف. غریب القرآن 487
- اشاره 487
- ب. مَجازات قرآن 489
- اشاره 490
- تفسیر موضوعی 491
- اشاره 494
- کوشش پیوستۀ شیعه برای نگارش حدیث 496
- طبقه نخست 497
- طبقه دوم 498
- طبقۀ سوم 499
- اشاره 501
- شیعه و فقه اسلامی 501
- فقیهان شیعه در قرن چهارم 503
- فقیهان شیعه در قرن پنجم 504
- شیعه و سیره و تاریخ نگاری 510
- اشاره 510
- 2. عبیداللّه بن ابی رافع 511
- 5. ابومخنف لوط بن یحیی ازدی 512
- 6. نصر بن مزاحم منقری 512
- 4. ابان بن عثمان کوفی 512
- شیعه و علم رجال 513
- شیعه و علوم عقلی 516
- 1. زراره بن أعین 519
- 2. محمد بن علی بن نعمان معروف به مؤمن الطاق 519
- 3. هشام بن حکم 520
- 5. عیسی بن روضه 522
- 4. قیس الماصر 522
- 7. علی بن حسن بن محمد طائی معروف به طاطری 523
- 6. ابومالک ضحاک حضرمی 523
- 10. فضال بن حسن بن فضال 524
- 9. حدید بن حکیم مکنی به أبی علی ازدی مدائنی 524
- اشاره 525
- 1. فضل بن شاذان 525
- متکلمان شیعه در قرن سوم 525
- 3. داود بن اسد بن أعفر 526
- 2. حکم بن هشام بن حکم 526
- 5. ثبیت بن محمد 527
- 6. اسماعیل بن محمد بن اسماعیل بن هلال مخزومی 527
- 7. محمد بن هارون 528
- 8. ابراهیم بن سلیمان بن ابی داحه المزنی 528
- 9. شکّال 528
- 11. عبدالرحمن بن احمد بن جبرویه 529
- 10. حسین بن اشکیب 529
- 12. علی بن منصور 530
- 13. علی بن اسماعیل بن شعیب بن میثم 530
- 3. حسین بن علی بن بابویه 531
- 1. حسن بن علی بن ابی عقیل 531
- 2. اسماعیل بن ابی سهل بن نوبخت 531
- اشاره 531
- 4. محمد بن بشر الحمدونی 532
- 5. ابومحمد یحیی العلوی 532
- 7. ابوالحسن ناشی (271 365) 533
- 9. شیخ مفید 534
- 1. فارابی (260-339 ه) 538
- 2. ابوعلی سینا (370 428 ه) 539
- 3. نصیرالدین طوسی (597-672 ه) 540
- 4. کمال الدین میثم بحرانی (636-699) 540
- 7. فاضل مقداد (م 808) 541
- 6. قطب الدین رازی (م 766) 541
- 9. سید محمد باقر معروف به داماد 541
- 8. بهاءالدین عاملی (953-1030) 541
- شیعه و علوم طبیعی و ریاضی 543
- 1. یعقوبی مؤلف کتاب «البلدان» متوفای حوالی 292 ه 546
- اشاره 546
- 2. ابوالحسن مسعودی مؤلف مروج الذهب 547
- اشاره 548
- شکاف در صفوف بیعت کنندگان 551
- شیعه در عراق 552
- مذهب فقهی زید بن علی در یمن 556
- شیعه در سوریه و لبنان 557
- 2. زین الدین بن علی جبعی (966-911) معروف به شهید ثانی 558
- علمای بزرگ برخاسته از جبل عامل 558
- 1. محمد بن مکی (786-734) معروف به شهید اوّل 558
- شیعه در مصر 560
- تشیع در ایران 562
- گرایش ایرانیان به اسلام 562
- دو تحلیل بی پایه در گرایش ایرانیان به تشیع 567
- حکومتهای شیعه 569
- مدینۀ منوره 570
- دانشگاههای شیعه 570
- اشاره 570
- کوفه و دانشگاه بزرگ آن 571
- دانشگاه قم و ری 572
- دانشگاه بغداد 574
- دانشگاه نجف اشرف 575
- دانشگاه حلّه 576
- علّامۀ حلّی 577
- جامع أزهر 578
- مراکز علمی شیعه در شام 579
- مراکز علمی دیگر شیعه 580
- آمار شیعه 581
- بخش پایانی تذکراتی «روش شناسانه» به نویسندگان در زمینۀ تاریخ و عقاید شیعه 587
- اشاره 594
تصرف در آموزه های اسلام
اشاره
بهترین گواه بر این که گروهی از آنان صد در صد تسلیم وحی الهی نبودند، بلکه به دنبال مصالح شخصی خویش بودند و اسلام برای آنان تا آنجا اهمیّت داشت که با سلیقه و فکر آنان، سازگار و همراه باشد و در غیر این صورت، از پذیرفتن احکام آن سر برمی تافتند، این است که پس از درگذشت پیامبر، در شریعت اسلام، دستکاری هایی کردند که به عقیدۀ خودشان جنبۀ اصلاحی داشت. اینک نمونه هایی را یادآور می شویم:
1. تصرف در اذان صبح
مالک در موطأ خود می نویسد: مؤذن آمد تا عمر بن خطاب را (در زمان خلافت وی) برای نماز صبح بیدار کند، با این جمله او را از خواب بیدار کرد: «الصلاهُ خیرٌ من النوم». عمر با شنیدن آن گفت: چه خوب است که این جمله را به اذان بیفزاییم.(1)
زرقانی در شرح موطّأ می نویسد: عبداللّه بن عمر از پدرش نقل کرد که او به مؤذن گفت: هرگاه به جملۀ «حی علی الفلاح» رسیدی، دوبار پشت سر آن بگو: «الصلاه خیر من النوم»(2)
1- (1) . موطأ، باب ما جاء من النداء للصلاه، حدیث 6.
2- (2) . موطأ، شرح زرقانی، ج 1، ص 150.