فرهنگ عقاید و مذاهب اسلامی: زیدیه و اسماعیلیه و دیگر فرق - جلد 7 و 8 صفحه 100

فصل هفتم: هرگز زید از نظر اصول و معارف، معتزلی نبود

شکی نیست که زید برای خود، مکتب کلامی داشت که همان مکتب اهل بیت علیهم السلام می باشد، ولی چون «واصل بن عطا»، پایه گذار مکتب اعتزال با او در ارتباط بود، این سبب شده که او را پیرو مکتب اعتزال بدانند، در اینجا دو نظر هست:

الف. پیوند زید با واصل بن عطا، به خاطر توافق بر سر یک اصل بود و آن وجوب امر به معروف و نهی از منکر است که یکی از اصول پنجگانه مکتب اعتزال به شمار می رود.(1) از آن جا که هر دو نفر بر این اصل تأکید داشتند، گاهی به اشتباه زید را پیرو مکتب اعتزال می شمارند.

ب. زید نزد «واصل بن عطا» درس آموخته و معارف حقه را از او فرا گرفته است.

بیشترین ترجمه نویسان، دومی را تأیید می کنند، ولی مسلّماً نظر دوم باطل و نظر اول، حق و پابرجاست. اینک دلایل این مطلب: