فرهنگ عقاید و مذاهب اسلامی: زیدیه و اسماعیلیه و دیگر فرق - جلد 7 و 8 صفحه 156

3 خیزش توّابین در کوفه

اشاره

قیام مردم مدینه (در قیام حرّه) بر ضد نمایندۀ خلیفه و اخراج او از شهر، همچنین حرکت انقلابی عبداللّه بن زبیر و تسلط او بر حجاز و عراق، هر چند متأثر از انقلاب حسینی بود، اما عکس العمل مستقیم شهادت امام حسین علیه السلام به شمار نمی رفت بر خلاف خیزش توابان که درست متأثر از انقلاب حسینی بوده و برای شست وشوی خود از تقصیر و گناهی که در مورد عدم نصرت حسین علیه السلام دامنگیر آنها شده بود، این انقلاب را برپا کردند. آنان احساس کردند که حسین بن علی علیهما السلام را در سرزمین کربلا، تنها نهادند و امام خود را کمک نکردند و در کوفه نشستند و به ندای «هل من ناصر» حسینی علیه السلام پاسخ مثبت نگفتند و قطعاً ننگی دامان آنها را گرفته و در پیشگاه خدا مسئولیت عظیمی دارند. تصور کردند که اگر بر ضد قاتلان حسین علیه السلام قیام کنند که رژیم اموی در رأس آنهاست، قطعاً خدا گناه آنان را می بخشد. از این جهت همگی به پنج نفر از سران شیعه پناه بردند تا برای جبران گناه خود فکری کنند، این پنج نفر عبارت بودند از:

1. سلیمان بن صرد خزاعی از اصحاب رسول خدا صلی الله علیه و آله.

2. مسیب بن نَجَبۀ فزاری از یاران علی علیه السلام

3. عبداللّه بن سعد بن نفیل ازدی