فرهنگ عقاید و مذاهب اسلامی: زیدیه و اسماعیلیه و دیگر فرق - جلد 7 و 8 صفحه 197

او انسانی بسیار متواضع بود و با فقیران و تهیدستان همنشین بود. هدایا را به بیت المال رد می کرد و صالحان را گرامی می داشت. وقتی تنها می شد قرآن را با صوتی غم انگیز می خواند.(1)

از آغاز کتاب تهذیب شیخ طوسی استفاده می شود که ابوالحسین در آغاز کار، امامی اثناعشری بوده است، ولی به عللی مذهب زیدی را برگزید.(2)

8. الحاکم الجشمی (413-494)

نام او محسن بن محمد بن کرامه، اهل بیهق است به حاکم جشمی معروف است. یکی از مفسران بزرگ و متبحّر در دانش کلام است.

او استاد زمخشری است. تحصیلات خود را در نیشابور و غیره به پایان رساند. دعوت او به صنعای یمن نیز رسید و سرانجام در مکّه کشته شد، آثار بسیار مفیدی برجای نهاده است که عدد آنها به 42 اثر می رسد.(3)

کعبی معتزلی کتابی به نام «ذکرالمعتزله» دارد و قاضی عبدالجبار آن را تکمیل کرده و به نام «فضل الاعتزال و طبقات المعتزله» تدوین کرده است.

حاکم جشمی به تکمیل آن پرداخته و دو طبقه بر آن افزوده است. قاضی عبدالجبار طبقات معتزله را به 10 طبقه تقسیم کرده و او آن را به 12 طبقه رسانده است. خوشبختانه این کتاب در سال 1406 ه. ق چاپ شده است.(4)

1- (1) . محلّی، حمید بن احمد، الحدائق الوردیّه، ج 2، ص 65.
2- (2) . طوسی، تهذیب، ج 1، ص 2-3.
3- (3) . الزرکلی: الاعلام، ج 5، ص 289.
4- (4) . برای تفصیل بیشتر به کتاب بحوث فی الملل و النحل، ج 3، ص 408-409 مراجعه شود.