فرهنگ عقاید و مذاهب اسلامی: زیدیه و اسماعیلیه و دیگر فرق - جلد 7 و 8 صفحه 213

فصل نوزدهم: عقاید زیدیه

اشاره

بررسی زندگانی زید، این مطلب را به ثبوت می رساند که او دارای منهج کلامی و مذهب فقهی خاصی نبوده است و اگر از توحید و عدل طرفداری می کرد و با جبر و تشبیه مبارزه می نمود، چون این همه را از اجداد بزرگوارش فرا گرفته بود و مسلّماً این مقدار از عقاید، مایۀ ایجاد یک مکتب عقیدتی و فقهی نمی شود، ولی پس از شهادت زید، بزرگانی از پیروان وی، در یمن و طبرستان پدید آمدند و در ایجاد مذهبی به نام مذهب زید، همکاری نمودند در عقاید بیشتر، با معتزله همراه شدند و در فقه از حنفی ها پیروی کردند، ولی هرگز نمی توان این دو مکتب را به زید شهید نسبت داد.

چگونه می توان زید بن علی را که پرورش یافتۀ خاندان علوی است، متهم به اعتقاد به اصول خمسه کرد؟

چگونه می توان گفت که او در فقه به قیاس و استحسان عمل می کرده است!

بنابراین، باید گفت مذهب زیدی مذهبی است ترکیب یافته از مذاهب مختلف که رنگ مذهب زید گرفته است، هر چند بخش بسیار کمی از آن به وی