فرهنگ عقاید و مذاهب اسلامی: زیدیه و اسماعیلیه و دیگر فرق - جلد 7 و 8 صفحه 252

مصطفی غالب، مورخ اسماعیلی می گوید: آقاخان ثالث، فرمان داد که زنان، نقاب از چهره خود برافکنند و دوشادوش مردان در ساختن کشور فعال باشند و گفت: امیدوارم در آینده که به این نقطه برمی گردم، اثری از حجاب نبینم پیام مرا به همۀ اسماعیلیان برسانید.(1)

7 - پنهان کاری و رازداری

مذهب اسماعیلی که بر تأویل ظواهر و آمیختن مذهب با مسائل فلسفی استوار است، نمی تواند به صورت آشکار و عریان عرضه شود، زیرا همۀ فرقه ها به تکفیر آنان برمی خیزند. از این جهت، دعوت آنان حالت باطنی و سرّی گرفت و واقعیت مذهب به خاطر همین پنهان کاری پوشیده ماند، به گونه ای که در قرنهای پیشین کمتر کسی می توانست پرده از حقیقت مذهب برافکند. و لذا نویسندگان تاریخ عقاید و مذاهب کمتر توانستند به اصول و فروع این مذهب پی ببرند و عجیب اینکه مصطفی غالب که خود از پیروان این مذهب و اهل سوریه است به این حقیقت معترف است و می گوید:

«یکی از مشکلات در برابر تاریخ نگاران عقاید این است که نمی توانند به حقیقت دعوت اسماعیلیه پی ببرند، زیرا همۀ این کارها به صورت پنهان کاری انجام گرفته است».

نخستین کسی که توانست به برخی از این اسرار دست یابد و منتشر سازد خاورشناس روسی به نام پروفسور «اینانوف» بود پس از وی خاورشناس فرانسوی به نام «لویی ماسینیون» توانست بیشتر با واقعیت این مذهب، آشنا شود.