فرهنگ عقاید و مذاهب اسلامی: زیدیه و اسماعیلیه و دیگر فرق - جلد 7 و 8 صفحه 283

امام نهم المعزّلدین اللّه (319-365)

پایه گذار دولت فاطمی مصر

او نخستین خلیفۀ فاطمی است که مصر را تصرف کرد و علاقه شگفتی به علم نجوم داشت، به نظریات آنان احترام می گذاشت. دربارۀ او می گویند: وی دانشمند و بخشنده و شجاع بوده است، و راه پدر را در ادارۀ کشور در پیش گرفت. او با مردم به نیکی رفتار کرد و حقیقت آیین اسماعیلی را نزد عموم مردم افشا نمی کرد.(1)

مقریزی می نویسد: المعزّلدین اللّه، کنیه اش ابوتمیم و نامش «معد» است. در نیمۀ ماه رمضان 319 متولد شد، قبایل «بربر» همه تسلیم او شدند و او نیز با آنان به نیکی رفتار می کرد. یکی از غلامان خود را که «جوهر» نام داشت برگزید و او را ابوالحسین نامید، و بسیار گرامی داشت و تا رتبۀ وزارت او را بالا برد، و سپاهی گران برای او فراهم آورد. او نیز همۀ بلاد مغرب را تا ساحل اقیانوس آرام، تسخیر کرد و چون پادشاه مصر به نام «کافور اخشیدی» در گذشت، «معز»، جوهر را با سپاهیان به مصر فرستاد تا این کشور را تصرّف کند، وقتی جوهر در مصر،