فرهنگ عقاید و مذاهب اسلامی: زیدیه و اسماعیلیه و دیگر فرق - جلد 7 و 8 صفحه 342

اسماعیلیه و اصول خمسه 5

معاد

اشاره

معاد به معنی «بازگشت دوبارۀ انسان به زندگی» یکی از پایه های شرایع و ادیان آسمانی است، و از ایمان به خدا، جدا نمی شود و همۀ پیروان ادیان در این باره اتفاق نظر دارند که «أَنَّ اللّهَ یَبْعَثُ مَنْ فِی الْقُبُورِ». (1) و جز با ایمان به معاد، دینی کامل نمی شود.

البته دربارۀ جزئیات معاد، و این که جسمانی است یا روحانی، و در صورت جسمانی بودن، آیا با جسم لطیف برزخی است یا همین جسم عنصر مادی، اختلافی وجود دارد، که اگر در آیات قرآنی نیک بنگریم، همین گزینۀ اخیر یعنی معاد جسمانی با جسم عنصری مادّی ثابت می شود. اینک به عقاید اسماعیلیه در این باره بنگریم.

معاد، روحانی است نه جسمانی

کرمانی می گوید: چون، پیدایش و کمال نفس مانند پیدایش و کمال بدن است، بنابراین انسان از مرتبۀ نطفه به مرتبۀ علقه، و از مرتبۀ علقه به مرتبۀ مضغه