فرهنگ عقاید و مذاهب اسلامی: زیدیه و اسماعیلیه و دیگر فرق - جلد 7 و 8 صفحه 380

بزرگان اندیشۀ اسماعیلی 10

علی بن محمد الولید (522-612 ه)

علی بن محمدالولید الانف العبشی القرشی، داعی مطلق پنجم اسماعیلیه در یمن بود، که از یک خاندان عربیِ اصیل برخاسته بود، و در زمینه های ادبی و فلسفی دارای برجستگی بوده و نقش مهمی در آموزش فلسفه در قرن ششم هجری ایفا کرد، با این که منابع اندکی دربارۀ زندگی او وجود دارد، ولی می توانیم بگوییم که لقب «انف» (بینی) نشان دهندۀ جایگاه مهم او درنزد فاطمیان است. و همۀ پادشاهان و امیران قبایل هَمْدان از او پشتیبانی می کردند. وی پایگاه خود را در شهر صنعا قرار دارد و پیوسته به تألیف و تدریس اشتغال داشت. مهمترین کتب او عبارتند از:

1 - «تاج العقائد و معدن الفوائد» در برگیرندۀ صد مسألۀ اعتقادی اسماعیلیه.

2 - «دافع الباطل و حتف المناضل» در ردّ بر کتاب «مستظهری» است که نخستین کتاب بر ردّ اسماعیلیه به شمار می آید و توسط غزالی نوشته شده است.

3 - «مختصر الاصول»، در شرح مقالات و چگونگی تقسیم آنها و ردّ بر برخی فلاسفه و فرقه ها.

4 - رساله «نظام الوجود فی ترتیب الحدود».

5 - رساله «الایضاح و التبیین فی کیفیه تسلسل ولادتی الجسم و الدین»

6 - رساله «تحفه المرتاد و غصَّه الاضداد» در ردّ برفرقۀ مجیدیه و اثبات