فرهنگ عقاید و مذاهب اسلامی: زیدیه و اسماعیلیه و دیگر فرق - جلد 7 و 8 صفحه 383

فصل یازدهم: قرامطه

اشاره

در گذشته یادآور شدیم که جنبشهای باطنی در اواسط قرن دوم، شکل گرفت و رهبر آنها «ابوالخطاب محمد بن مقلاص» بود. اندکی پس از کشته شدن او، باطنیان برگرد «محمد بن اسماعیل» اجتماع کردند. و نتیجه این شد که:

1 - امامان مستور، سوریه به ویژه شهر سَلْمیه و مناطق اطراف آن را، پایگاه دعوت خود ساختند و این مذهب، از آنجا، به دیگر مناطق جهان راه یافت.

2 - تبلیغ اسماعیلیه در یمن، به رهبری ابن حوشب (منصور الیمن) ادامه یافت.

3 - ابن حوشب ابوعبداللّه شیعی را به تونس فرستاد و سرانجام کار این شد که خلافت فاطمی پایه گذاری شود.

4 - جنبش قرامطه آغاز شد که در اینجا بدان می پردازیم:

برخی از اسماعیلیان فرقه ای به نام «مبارکیه» تشکیل دادند و به جای اسماعیل به امامت «محمد بن اسماعیل» گرویدند. و از آنها شاخه ای جدا شد که «قرامطه» نام گرفت و در زمان عبیداللّه مهدی، نقش مهمی در صحنۀ سیاسی و