فرهنگ عقاید و مذاهب اسلامی: زیدیه و اسماعیلیه و دیگر فرق - جلد 7 و 8 صفحه 87

مراسیل صحابه و قیاس تکیه نموده است. از این جهت، فقه این کتاب، شبیه فقه اهل سنت شده است و به همین جهت محمد بخیت مصری، پیرو مذهب ابی حنیفه مقدمه ای بر این کتاب نوشته و یادآور شده که مطالب این کتاب با مذهب ابی حنیفه کاملاً موافقت دارد و آن گاه می گوید: من دربارۀ چنین کتابی که با مذهب ما موافق است، چه بگویم؟(1)

2. تفسیر غریب القرآن

مقصود از غریب قرآن، لغات مشکل قرآن است و پیامبر گرامی صلی الله علیه و آله و امام علی علیه السلام و شاگرد او ابن عباس، پیوسته غریب قرآن را تفسیر کرده اند، اتفاقاً نافع بن ازرق که از سران خوارج است 277 سؤال گرد آورد که همراه با همکار خود، برای ابن عباس فرستاد، و او همه را پاسخ داد.(2)

شاید نخستین کسی که دربارۀ غریب قرآن، کتاب نوشته، ابان بن تغلب بن ریاح بکری باشد که در سال 141 درگذشته است. وی از اصحاب امام سجاد و امام باقر و امام صادق علیهم السلام است و در پیشگاه آنان مقام و منزلتی داشت، و حتی برای خود، قرائت مستقلی دارد که قرّاء با آن آشنا هستند.(3)

ولی اگر نسبت غریب قرآنی که اخیراً چاپ شده و به وسیلۀ دکتر حسن محمد تقی حکیم تحقیق شده، به زید صحیح باشد، باید زید را نخستین فرد دانست که در این میدان گام نهاده است. اتّفاقاً اگر غریب القرآن زید را با کتاب

1- (1) . السیاغی، الروض النضیر، مقدمه، ص 17.
2- (2) . سیوطی، الاتقان، ج 2، ص 69-104.
3- (3) . نجاشی، الرجال، ج 1، ص 73، شمارۀ 6؛ سیوطی، بغیه الوعاه، ص 76.