کلام و عقائد 2 : نبوت و امامت صفحه 149

دلالت حدیث منزلت

اشاره

پیامبر (صلّی الله علیه وآله) در حدیث منزلت، شأن و مقام حضرت هارون نسبت به حضرت موسی را به حضرت علی (علیه السلام) هم نسبت می دهد. قرآن کریم برای هارون، ویژگی های زیر را بیان می کند:

1. نبوت (طه/ 32، انبیاء/ 48، مریم/ 53)

2. وزارت (طه/ 29): که در این جا به معنای معاونت و یاوری است.

3. برادری (طه/ 30)

4. تقویت و پشتیبانی موسی و شراکت با وی در هدایت مردم (طه/ 32-31)

5. جانشینی او در غیاب موسی (اعراف/ 42)

بنابراین از حدیث منزلت معلوم می شود که جز مقام نبوت، تمام ویژگی های دیگر هارون برای حضرت علی (علیه السلام) نسبت به پیامبر اکرم (صلّی الله علیه وآله) وجود دارد؛ یعنی علی (علیه السلام) نیز یاور، معاون، پشتیبان، برادر معنوی و شریک وی در امر هدایت مردم و مهم تر از همه جانشین پیامبر (صلّی الله علیه وآله) در غیاب او است.(1) همچنین باید توجه کرد که منظور از شراکت علی (علیه السلام) در امر هدایت مردم، چیزی بیش از آن ارشاد و هدایتی است که به عنوان امر به معروف و نهی از منکر وظیفۀ دینی هر مسلمانی است و با توجه به تعبیر "وزیر" معلوم می شود که مقصود همان هدایت و رهبری کل امت اسلام است. علاوه بر این، همۀ مسلمانان و مؤمنان برادر یکدیگرند و از این جا هم ثابت می شود که برادری علی (علیه السلام) نسبت به پیامبر، غیر از برادری دینی معمولی است و از قرب و جایگاه خاص او نزد پیامبر (صلّی الله علیه وآله) حکایت می کند.

اشکالات اهل سنت به دلالت حدیث منزلت

با توجه به کثرت نقل این حدیث، اهل سنت نتوانسته اند این حدیث را نادرست معرفی کنند، ولی دربارۀ نتیجه گیری مکتب شیعه از این حدیث، اشکالات متعددی مطرح کرده اند که به نقل و پاسخ آن ها می پردازیم:

اشکال اول: پیامبر (صلّی الله علیه وآله) حدیث منزلت را هنگامی که عازم جنگ تبوک بود، به علی (علیه السلام) فرمود. بنابراین حدیث مزبور فقط بیانگر جانشینی موقت علی (علیه السلام) در مدینه به جای پیامبر (صلّی الله علیه وآله) در مدت این جنگ است و ربطی به جانشینی مطلق وی بعد از پیامبر (صلّی الله علیه وآله) ندارد.