کتابخانه بالقرآن

کلام و عقائد 2 : نبوت و امامت صفحه 152

صفحه 152

صدور حدیث غدیر

کثرت و تواتر نقل این عبارات پیامبر (صلّی الله علیه وآله) در متون اهل سنت به حدّی است که هیچ جایی برای انکار صدور آن باقی نمی گذارد؛ از این رو اکثر قریب به اتفاق علمای اهل سنت، اصل حدیث را پذیرفته اند، ولی در دلالت و نتیجه گیری از آن با علمای شیعه اختلاف نظر دارند. بعضی از متون اهل سنت خطبۀ پیامبر (صلّی الله علیه وآله) و عبارات یادشده را به صورت مفصل تر و همراه با توضیحات دیگر مربوط به حادثۀ غدیر آورده اند. بعضی دیگر چند جملۀ محدود و به ویژه دو عبارت بالا را از پیامبر (صلّی الله علیه وآله) نقل کرده و بعضی دیگر فقط جملۀ

«مَنْ کُنْتُ مَولاه فَعَلِیٌ مَولاه» را ذکر کرده اند. حتی اسامی تمام این متون مفصل تر از آن است که بتوان آن را در این جزوه ذکر کرد.(1)

دلالت حدیث غدیر

شیعه بر اساس دلایل و شواهد زیاد و محکم معتقد است که حدیث غدیر بر وصایت و امامت همه جانبۀ دینی و دنیایی حضرت علی (علیه السلام) دلالت دارد و او، جز مقام نبوت، تمام ابعاد دیگر ولایت پیامبر اکرم (صلّی الله علیه وآله) را دارد؛ اما در مقابل اهل سنت چنین دلالتی را نمی پذیرند. از این رو آنان اشکالاتی را بر دیدگاه شیعه در این حدیث مطرح می کنند که به ذکر و پاسخ مهم ترین آن ها می پردازیم.(2)

1- . علامه امینی در جلد اول کتاب گرانسنگ الغدیر، اسامی متون و دانشمندان اهل سنت را که حدیث غدیر را نقل کرده اند آورده است. در کتب اهل سنت، این حدیث از 110 نفر از صحابه و 89 نفر از تابعین نقل شده است. 360 تن از علمای اهل تسنن این حدیث را در کتب خود آورده اند و اکثر آن ها صحت آن را تأیید کرده اند. بعضی از آن ها دربارۀ واقعۀ غدیر کتاب مستقل تألیف کرده اند. از جمله مورخ و مفسر بزرگ اهل سنت، طبری در کتابی به نام الولایه فی طرق حدیث الغدیر، این حدیث را از 75 طریق از پیامبر (صلّی الله علیه وآله) نقل کرده و ابن عقده کوفی در کتاب ولایت آن را از 105 نفر نقل کرده است. تا آن جا که علامه امینی تحقیق کرده است، 26 نفر از آنان در این موضوع کتاب مستقل تألیف کرده اند. حتی ابن حجر مکّی، که از دانشمندان بسیار متعصب و ضد شیعی اهل سنت است، در کتاب الصواعق المحرقه که در ردّ مکتب تشیع نگاشته است دربارۀ حدیث غدیر می گوید: «روی هذا الحدیث ثلاثون صحابیاً وانّ کثیراً من طرقه صحیح وحسن»؛ این حدیث را سی نفر از صحابه روایت کرده اند و بسیاری از طرق آن صحیح و حسن است. در غایه المرام سید هاشم بحرانی، ج 1، باب 16، متن حدیث غدیر را از 89 کتاب اهل سنت آورده است. همچنین در احقاق الحق، ج 21، ص 93-1 و ج 22، ص 130-105 و ج 23، ص 15-1، متون و مدارک اهل سنت در حدیث غدیر آمده است. مرحوم میر حامد حسین نیز، ده جلد کامل از مجموعۀ بزرگ عبقات الأنوار را به حادثۀ غدیر و حدیث آن اختصاص داده است که از بین آن ها، جلدهای 1 تا 5، فقط به معرفی و بررسی حدیث غدیر و اسناد آن در متون اهل سنت اختصاص یافته است. در سایت اینترنتی موسسۀ تحقیقاتی حضرت ولی عصر (عجل الله تعالی فرجه) به نشانی WWW Valiasr-aj.com ، بخش کتب و مقالات، آیت الله دکتر سید محمد حسینی قزوینی در مقالۀ جامع و ارزشمند «الاجابه عن شبهات الغدیر»، به معرفی اسناد و متون این حدیث در منابع اهل سنت و پاسخ به شبهات مربوط به آن پرداخته است. کتاب ارزشمند دیگری به نام نور الامیر فی تثبیت خطبه الغدیر، تألیف امیر تقدمی معصومی (نشر مولود کعبه، قم)، متن کامل خطبۀ غدیر را به صد فراز تقسیم کرده و در تأیید هر فراز، مدارک بسیار زیادی از اهل سنت را با ذکر متن مربوط به آن آورده است. کتاب اسرار غدیر، محمد باقر انصاری (نشر مولود کعبه، قم) نیز از کتب سودمند دربارۀ معرفی حادثۀ غدیر و اسناد و دلالت آن است.
2- . برای آگاهی بیش تر از دلالت حدیث غدیر و پاسخ به اشکالات اهل سنت در این مورد، از جمله ر. ک: عبقات الأنوار، میر حامد حسین، جلدهای 6 تا 10 (تمام این پنج جلد مفصل به بررسی دلالت این حدیث اختصاص دارد).