کلام و عقائد 2 : نبوت و امامت صفحه 21

مسلمان و... هم همین تلقی از دین وجود داشته است و امروزه نیز وجود دارد. امروزه عده ای از روشنفکران نیز همین نگرش را به دین دارند و از این رو سخن از مفاهیمی نظیر اقتصاد اسلامی، حقوق اسلامی و مانند آن را نادرست و در واقع نوعی بدعت در دین تلقی می کنند.

ب) پذیرش رابطۀ دین و دنیا

در برابر دستۀ پیشین، کسان دیگری هستند که پرداختن به امور دنیایی را جزء متن دین و بخش ضروری آن می دانند، نه چیزی که از حقیقت دین خارج است.

نظریۀ صحیح دربارۀ رابطۀ دین و دنیا

اشاره

از آن جا که اطلاعات دقیقی از محتوای کامل و حقیقی ادیان قبل از اسلام در دست ما نیست؛ از این رو ناگزیر برای ارائۀ دلایل و شواهد مربوط به این بحث از آیات و روایات اسلامی استفاده می کنیم و چون حقیقت اصلی و کلی همۀ ادیان الهی یکی است، بنابراین نتایج کلی این بحث دربارۀ سایر ادیان هم صادق خواهد بود.

نگاهی اجمالی به تعالیم اسلام نشان می دهد که نه تنها دین برای امور دنیایی پیام های بسیاری دارد، بلکه این امر جزء جدانشدنی حقیقت دین است و حذف آن چهرۀ بسیار ناقصی از دین ترسیم می کند. دلایل اثبات این مدعا را می توان در دو بخش بررسی کرد:

الف) دلایل ضرورت دخالت دین در امور دنیایی؛

ب) دلایل وقوع این دخالت.

الف) دلایل ضرورت دخالت دین در امور دنیایی

اشاره

در این بخش دلایل ضرورت دخالت دین در شئون مختلف دنیایی، مانند: اقتصاد، وضع قوانین حقوقی در حوزه های گوناگون، سیاست و حکومت، امور خانواده و... بررسی می شود. این دلایل به طور کامل با دلایلی که در بحث از ضرورت بعثت پیامبران مطرح شد، ارتباط دارد و این ارتباط نشان می دهد که درک دقیق و کامل فسلفۀ بعثت تا چه حد در فهم بسیاری از مباحث دینی مؤثر است؛ به بیان دیگر علت اصلی کج فهمی های موجود در این مباحث این است که مسئلۀ ضرورت بعثت پیامبران به گونه ای بایسته درک نشده است.

1. توجه به هدف آفرینش انسان

می دانیم که هدف از فرستادن پیامبران و تعالیم دینی، تحقق بخشیدن به هدف آفرینش انسان، یعنی حرکت مستمر او در راستای رشد و تعالی بی نهایت است. حال سؤال این است که آیا امور مادی و دنیایی زندگی انسان نیز در رشد و کمال او مؤثر است یا خیر؟ واضح است که پاسخ مثبت است. انسان ها در طول تاریخ راه های بسیار گوناگون و متعارضی را برای ادارۀ امور دنیایی خود در پیش گرفته اند. عقل حکم می کند که تمام این شیوه های متضاد نمی تواند موجب رشد انسان شود. اگر ما در امور اقتصادی هرگونه که بخواهیم عمل کنیم و داد و ستد و معاملات خود را هرگونه که خود تشخیص دهیم تنظیم کنیم، یا روابط و قوانین حقوقی و قضایی خود را به هر شکلی که بدانیم برقرار سازیم، آیا در این صورت می توانیم به رشد برسیم؟ روشن است که چنین نیست. ما می توانیم تمام این امور را به گونه ای که رضایت، منافع و خواسته های ما را