کلام و عقائد 2 : نبوت و امامت صفحه 22

تأمین کند، انجام دهیم ولی این امر غیر از این است که ما از این طریق به رشد و کمال دست یابیم. بنابراین، دین که برای رشد بشر آمده است، نمی تواند نسبت به امور دنیایی بی تفاوت باشد.

2. عمل به رضای الهی

در جلسۀ گذشته گفتیم که ما به حکم این که مخلوق خالقی علیم و حکیم هستیم، موظفیم در مقام بندۀ او رضایت او را در تمام عقاید و اعمال زندگی به دست آوریم و نباید هرگونه که مایلیم و خود تشخیص می دهیم رفتار کنیم. حال پرسش این است که اگر ما در امور دنیایی خود هرگونه که بخواهیم عمل کنیم، آیا این رفتار ما رضایت الهی را در پی خواهد داشت؟ اگر تمام اعمال بشر در طول تاریخ، که اغلب آن ها به امور دنیایی مربوط است، بدون استثنا مورد رضای خداوند باشد، پس چه نیازی به فرستادن پیامبران بوده است؟ آیا تمام انواع معاملات اقتصادی میان افراد بشر، مصرف هرگونه خوردنی و آشامیدنی و پوشیدنی و انجام هرگونه رفتاری با همسر و فرزند در محیط خانواده و... مورد رضای پروردگار است؟ روشن است که این گونه نیست. بنابراین، اگر خداوند پیامبران را برای آگاه کردن مردم از رضا و سخط خود فرستاده است، ضروری است که در امور دنیایی مردم هم، که بخش بزرگی از زندگی آن ها را تشکیل می دهد، دخالت کند و آنان را از خشم و خشنودی خویش در این امور آگاه نماید.

دلیل این که اسلام گاه حتی در امور بسیار جزئی، مانند: چگونگی آب یا غذا خوردن، خوابیدن و... نیز پیروان خود را راهنمایی کرده است این است که آدمیان در میزان بندگی خدا و عمل به رضای او و قصد اطاعت از وی درجات و مراتب بسیار مختلفی دارند؛ بعضی از آن ها در اعمال خود تنها خواست و خشنودی خود را ملاک قرار می دهند و به رضای پروردگار هیچ توجهی ندارند و بعضی دیگر گاه مطابق رضای الهی و گاه بر خلاف آن رفتار می کنند. اما اگر انسانی بخواهد در تمام رفتارهای کوچک و بزرگ خود در زندگی، چنان تسلیم و بندۀ پروردگار خود باشد که حتی در جزئی ترین امور هم رضای خدا را بر خواست خود ترجیح دهد، لازم است که خداوند او را در این امور هم راهنمایی کند و رضای خود را به او بشناساند، زیرا میزان رشد و کمال انسان به میزان رعایت رضای الهی بستگی دارد؛ کسانی که حتی در امور بسیار جزئی و کم اهمیت نیز تنها به خشنودی پروردگار خود می اندیشند، به درجاتی از تعالی و کمال می رسند که تصور آن دشوار است. انبیا و اولیا (با درجات متفاوت) و در رأس آنان چهارده معصوم (علیهم السلام) مصداق بارز این امرند.

3. رفع اختلاف

اختلاف میان افراد بشر، تنها در امور فکری و اعتقادی منحصر نیست، بلکه بخش مهمی از اختلاف آنان دربارۀ امور گوناگون دنیایی، مانند: روابط اقتصادی، مسائل خانوادگی، امور سیاسی و... است. بنابراین، اگر خداوند پیامبران را برای رفع اختلاف فرستاده است، لازم است که در امور دنیایی آنان هم دخالت کند و همان گونه که گفته شد، با ارائۀ یک نظام حقوقی و اجتماعی کامل در شئون مختلف زندگی، یا از اساس از بروز اختلاف در میان آنان جلوگیری کند و یا در صورت بروز اختلاف، آن را به صورتی عادلانه حل و فصل کند.