کلام و عقائد 2 : نبوت و امامت صفحه 30

اهداف درس

آشنایی با:

برخی از راه های تشخیص پیامبر راستین؛

معجزه و ویژگی های آن؛

منکران اعمال خارق العاده و نقد و بررسی نظرات آنان؛

تفاوت معجزات پیامبران با اعمال خارق العادۀ دیگران؛

فاعل حقیقی معجزه؛

چگونگی دلالت معجزات بر نبوت پیامبران؛

پاسخ به یک اشکال مهم دربارۀ معجزات.

مروری بر مباحث پیشین

در جلسات گذشته، اهداف و ضرورت های بعثت پیامبران را شناختیم و دانستیم که آنان از سوی خداوند، رهبری و تعلیم افراد بشر را در شئون مختلف زندگی، اعم از مادی و معنوی، بر عهده دارند.

مقام نبوت، مقامی رفیع و حساس است و ممکن است افرادی به قصد سوء استفاده از این مقام، به دروغ ادعای نبوت کنند و موجب گمراهی بسیاری از مردم شوند؛ از این رو محال است خدایی که پیامبران را برای جلوگیری از گمراهی مردم فرستاده است، راهی برای تشخیص پیامبر راستین از مدعی دروغین قرار نداده باشد. در این جلسه به معرفی بعضی از این راه ها، به ویژه معجزات پیامبران که یکی از روشن ترین و قطعی ترین آن ها است، می پردازیم.

راه های شناختن پیامبر راستین

گفتیم که چون خداوند حکیم است، پس هدف خویش را نقض نمی کند. هدف خدا از بعثت پیامبران این است که پیام خود را به گوش مردم برساند و لازمۀ این امر آن است که راستی ادعای نبوت یک پیامبر بر مردم ثابت شود و آنان یقین کنند که آن فرد فرستادۀ پروردگار است؛ چون در غیر این صورت مردم به او اطمینان و از او پیروی نخواهند کرد و سخن او را پیام الهی نخواهند پنداشت. بنابراین، محال است خدایی که پیامبری را می فرستد، راه و نشانه ای برای تشخیص او و متمایز ساختن وی از مدعیان دروغین قرار نداده باشد. مطمئن ترین نشانه برای عامۀ مردم «معجزه» است. در قرآن و احادیث اسلامی، از معجزه به «آیه» (نشانه)، یعنی نشانۀ راستی ادعای یک پیامبر، تعبیر شده است. البته راه تشخیص پیامبر حقیقی تنها در معجزه منحصر نیست و راه های دیگری هم وجود دارد که در ادامه به برخی از آن ها اشاره می کنیم:

1. اطمینان به راستی گفتار پیامبر بر اساس زندگی گذشتۀ او و مشاهده نکردن حالات و صفاتی نظیر دروغ، خیانت، جاه طلبی و...؛ کسانی مانند حضرت علی (علیه السلام) یا حضرت خدیجه (علیهاالسلام)، تنها بر اساس پاکی و راستگویی پیامبر اسلام (صلّی الله علیه وآله) در زندگی، ادعای او را باور کردند و هرگز از او معجزه نخواستند.