کلام و عقائد 2 : نبوت و امامت صفحه 36

خشنودی پروردگار و برای هدایت مردم به کار گرفته نمی شود. بسیاری از ساحران و مرتاضان حتی منکر خدا و قیامت و دین الهی اند و اعمال خارق العادۀ آنان معمولاً برای دعوت و جلب توجه مردم به سوی خود و نشان دادن قدرت روحی خود است، ولی اعجاز پیامبران نه برای خودنمایی و منافع شخصی، بلکه همواره برای دعوت به سوی خدا و تعالیم دینی صورت می گیرد و عقاید، کردار و گفتارشان در راستای حق و معنویت الهی و تثبیت دین پروردگار است.

3. قدرت ساحران، مرتاضان و حتی عارفان و اولیای الهی محدود است. آنان نمی توانند هر کاری را که خود اراده می کنند یا مردم از آن ها می خواهند، انجام دهند، در حالی که معجزات پیامبران، به دلیل آن که از قدرت بی انتهای الهی سرچشمه می گیرد، به هیچ حدّی محدود نیست و غالباً به درخواست مردم صورت می گیرد. انبیا همواره هرچه را که مردم، به قصد هدایت و نه بهانه جویی، از آنان می خواستند، بدون هیچ محدودیتی انجام می دادند.

فاعل حقیقی معجزه

یکی از سؤالاتی که در این زمینه مطرح است این است که آیا معجزه با قدرت روحی خود پیامبران انجام می شود یا این که قدرت آنان هیچ نقشی در این امر ندارد و معجزات با قدرت مستقیم خداوند صورت می گیرد؟

در پاسخ باید گفت که برخی از معجزات به قدرت مستقیم الهی انجام می گیرد؛ مانند نزول قرآن یا اژدها شدن عصای حضرت موسی (علیه السلام)؛ زیرا وقتی حضرت موسی (علیه السلام) عصا را به فرمان خدا افکند، نمی دانست چه رخ خواهد داد و حتی از این واقعه وحشت کرد.(1) این امر نشان می دهد که این معجزه کار او نبوده است. معجزۀ سرد شدن آتش بر ابراهیم (علیه السلام) را هم خداوند به خودش نسبت می دهد.(2) اما همان گونه که پیش تر هم گفته شد، بعضی دیگر از معجزات با قدرت خود پیامبران صورت می گیرد؛ یعنی، همان طور که بعضی از ریاضت های روحی و جسمی موجب تقویت روح یک مرتاض می شود و او می تواند به صورت محدود، توانایی های خارق العاده ای پیدا کند، پیامبران الهی هم که از کودکی در پاکی و تقوا به سر برده اند و همواره در مسیر بندگی خدا بوده و از هرگونه گناه و آلودگی به دور بوده اند، روحشان به چنان مرتبه ای از قرب به خدا و رشد و کمال نائل می شود که آن ها را واجد علم و قدرت های خارق العاده ای می کند. البته روشن است که این علم و قدرت را خداوند به دلیل مقام بندگی و عبودیت به آن ها داده است و آن ها هم جز به اذن الهی از آن استفاده نمی کنند. بعضی از معجزات حضرت عیسی (علیه السلام)، مانند شفای بیماران، زنده کردن مردگان و اخبار از غیب، و بیشتر معجزات پیامبر اکرم (صلّی الله علیه وآله)، به جز قرآن، به قدرت روحانی خود آنان صورت گرفته است.

چگونگی دلالت معجزه بر نبوت پیامبران

گروهی از منکران معجزه گفته اند: چگونه یک عمل خارق العاده می تواند نشانۀ نبوت یک فرد باشد؟ زیرا باید میان دالّ و مدلول به گونه ای رابطه و سنخیت وجود داشته باشد که از دیدن یکی به وجود دیگری پی