کلام و عقائد 2 : نبوت و امامت صفحه 6

به سؤالات بالا پاسخ هایی متناسب با رفتار خود می دهند؛ مانند این که خالق و معادی در کار نیست و انسان و جهان، بی هدف ایجاد شده اند و....

اما افزون بر مسائل کلی مربوط به جهان بینی، بسیاری امور دیگر نیز وجود دارد که آشنایی با آن ها تأثیرات مهم و مختلفی بر زندگی ما دارد و به طور مستقیم یا غیر مستقیم بر رشد و کمال یا نقص و انحطاط ما اثر می گذارد. از آن جا که تنها خدایی که خالق انسان و جهان است، به تمام این امور علم کامل و مطلق دارد؛ از این رو یکی از دلایل ضرورت بعثت پیامبران تعلیم کامل انسان ها در تمام زمینه هایی است که به شکلی به رشد و سعادت بشر مربوط است و روشن است که تعلیمات مربوط به خداشناسی و معاد در صدر این تعالیم قرار دارد. قرآن کریم نیز در آیات متعددی هدف بعثت را تعلیم کتب آسمانی، تبیین محتوای آن، تعلیم حکمت(1) و تعلیم بسیاری چیزهای دیگر می داند:

لَقَدْ مَنَّ اللّهُ عَلَی الْمُؤْمِنِینَ إِذْ بَعَثَ فِیهِمْ رَسُولاً مِنْ أَنْفُسِهِمْ یَتْلُوا عَلَیْهِمْ آیاتِهِ وَ یُزَکِّیهِمْ وَ یُعَلِّمُهُمُ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَهَ وَ إِنْ کانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِی ضَلالٍ مُبِینٍ 2

خداوند بر مؤمنان لطف کرد و در بین آن ها پیامبری از جنس خودشان برانگیخت تا آیاتش را بر آن ها بخواند و به آن ها کتاب و حکمت تعلیم دهد، در حالی که پیش از این (تعلیمات)، در گمراهی آشکار بودند.

اَلْکِتابَ الَّذِی جاءَ بِهِ مُوسی نُوراً وَ هُدیً لِلنّاسِ... وَ عُلِّمْتُمْ ما لَمْ تَعْلَمُوا أَنْتُمْ وَ لا آباؤُکُمْ 3

... کتابی را که موسی آورد، نور و مایۀ هدایت مردم بود... و (با کتاب و تعالیم موسی) مطالبی به شما تعلیم داده شد که نه شما آن را می دانستید و نه پدرانتان.

کَما أَرْسَلْنا فِیکُمْ رَسُولاً مِنْکُمْ یَتْلُوا عَلَیْکُمْ آیاتِنا وَ یُزَکِّیکُمْ وَ یُعَلِّمُکُمُ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَهَ وَ یُعَلِّمُکُمْ ما لَمْ تَکُونُوا تَعْلَمُونَ 4

ما در میان شما پیامبری از جنس خودتان فرستادیم تا آیات ما را بر شما بخواند و شما را کتاب و حکمت تعلیم دهد و چیزهایی بیاموزد که قبلاً نمی دانستید.(2) و(3)

1- . در این که معنای حکمت در این آیات و تفاوت آن با دیگر معرفت ها چیست، نظرات گوناگونی مطرح شده است. افزون بر کتب تفسیری در ذیل آیات مزبور، می توانید به کتاب زیر هم، که در آن خلاصۀ نظرات گوناگون گردآوری شده است، مراجعه کنید: عبدالله نصری، مبانی رسالت انبیا در قرآن.
2- . برای اطلاع از دیگر آیات مربوط به این بحث، ر. ک: بقره/ 129؛ جمعه/ 2؛ همچنین غیر از این ها، برای اطلاع از آیاتی که هدف بعثت را ابلاغ آیات الهی بر مردم معرفی می کند، ر. ک: رعد/ 30؛ قصص/ 59؛ طلاق/ 11-10؛ نمونۀ بعضی از آیاتی هم که یکی از مهم ترین وظایف پیامبران را دعوت به توحید و معاد ذکر می کند، عبارت اند از: نحل/ 38؛ انبیاء/ 25؛ نوح/ 3-2؛ هود/ 50، 61 و 84؛ مؤمنون/ 38-35؛ اعراف/ 59؛ شعراء/ 135؛ مؤمن/ 15؛ انعام/ 130.
3- . همان طور که از ظاهر عبارت پایانی آیه هم بر می آید، بسیاری از متفکران معتقدند که این انبیا بوده اند که برای نخستین بار پایه گذار بسیاری از دانش ها بودند و مبانی علوم و بسیاری از اطلاعات اساسی و مورد نیاز بشر را در اختیار او قرار دادند و اگر آنان نبودند، آدمیان یا اصلاً به بسیاری از دانش ها دست نمی یافتند و یا بسیار دیرتر دست پیدا می کردند..