کلام و عقائد 2 : نبوت و امامت صفحه 64

خداوند کتاب و حکمت (معرفت درست) را بر تو نازل کرد و آنچه را نمی دانستی، به تو آموخت و لطف و فضل خدا بر تو (همواره) بزرگ بوده است.

2. یاری و لطف الهی در خودداری انبیا از لغزش ها

هیچ انسانی، حتی اگر پیامبر باشد، نمی تواند مدعی شود که من بدون لطف و عنایت الهی می توانم گناه نکنم و از لغزش خود جلوگیری نمایم. اگر امداد و رحمت پروردگار نباشد، امکان لغزش برای همه وجود دارد.

إِنَّ النَّفْسَ لَأَمّارَهٌ بِالسُّوءِ إِلاّ ما رَحِمَ رَبِّی1

نفس آدمی همواره او را به سوی زشتکاری فرمان می دهد، مگر این که پروردگارم مرا مورد رحمت خویش قرار دهد (و از لغزش حفظ نماید).

به همین دلیل ما موظفیم که همواره از خدا بخواهیم تا ما را از ارتکاب به گناه حفظ کند:

اَلّلهُمَّ اعْصِمْنی مِنَ الاِزْدیادِ فی مَعْصِیَتکَ؛(1) خدایا مرا از حفظ کن از این که دائماً بر نافرمانی تو بیفزایم.

در مناجات شعبانیه، که از ارجمندترین دعاها است و شاید تنها مناجات معروفی است که بنابر روایت، همۀ چهارده معصوم (علیهم السلام) آن را می خواندند و به دیگران نیز سفارش می کردند، می خوانیم:

إلهی لَمْ یَکُنْ لی حَوْلٌ فَأنْتَقِلَ بِهِ عَنْ مَعْصِیَتِکَ إلّا فی وَقْتٍ أیْقَظْتَنی لِمَحَبَّتِکَ.

خدایا، من به خودی خود هیچ نیرویی ندارم که بتوانم از نافرمانی تو دوری کنم، مگر هنگامی که تو (به لطف خود) مرا برای محبت خودت (از خواب غفلت و گناه) بیدار کنی.

این دعای معروف نیز از پیامبر اکرم (صلّی الله علیه وآله) وارد شده است:

اَلّلهُمَّ اقْسِمْ لَنا مِنْ خَشْیَتِکَ ما یَحُولُ بَیْنَنا وَبَیْنَ مَعْصِیَتِکَ.

پروردگارا، خوف و خشیت خودت را نصیب ما فرما تا از گناه و نافرمانی ما در برابر تو جلوگیری کند.(2)

پس همان طور که خدا همۀ افراد مؤمن را، بر حسب ایمان و نیت صادق آن ها، در درجات مختلف از لغزش و گناه مصون نگه می دارد، پیامبران را که بالاترین نیت و تصمیم بر بندگی دارند، نیز در درجه ای بالاتر، از گناه و لغزش حفظ می کند. خداوند در آیه ای از قرآن این لطف را دربارۀ حضرت یوسف (علیه السلام) یادآور می شود و دلیل آن را خلوص نیت بسیار والای او معرفی می کند:

لَوْ لا أَنْ رَأی بُرْهانَ رَبِّهِ کَذلِکَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَ الْفَحْشاءَ إِنَّهُ مِنْ عِبادِنَا الْمُخْلَصِینَ 4