کلام و عقائد 2 : نبوت و امامت صفحه 65

اگر (یوسف) برهان پروردگار خود را نمی دید (ممکن بود لغزش کند). ما این کار را کردیم (و لطف خود را به او نشان دادیم) تا بدی و زشتی را از او دور سازیم؛ (چون) او از بندگان خالص شدۀ ما بود.

وَ لَوْ لا فَضْلُ اللّهِ عَلَیْکَ وَ رَحْمَتُهُ لَهَمَّتْ طائِفَهٌ مِنْهُمْ أَنْ یُضِلُّوکَ وَ ما یُضِلُّونَ إِلاّ أَنْفُسَهُمْ وَ ما یَضُرُّونَکَ مِنْ شَیْ ءٍ 1

(ای پیامبر)، اگر فضل و رحمت خدا شامل حال تو نمی شد، گروهی از آنان می خواستند تو را گمراه کنند. (اما حال که این لطف و رحمت الهی شامل تو شد) آن ها جز خودشان را گمراه نمی کنند و هیچ زیانی به تو نمی رسانند.

وَ لَوْ لا أَنْ ثَبَّتْناکَ لَقَدْ کِدْتَ تَرْکَنُ إِلَیْهِمْ شَیْئاً قَلِیلاً2

(ای پیامبر)، اگر ما تو را ثابت قدم نمی کردیم، نزدیک بود اندکی به آنان متمایل شوی.

وَ إِلاّ تَصْرِفْ عَنِّی کَیْدَهُنَّ أَصْبُ إِلَیْهِنَّ وَ أَکُنْ مِنَ الْجاهِلِینَ فَاسْتَجابَ لَهُ رَبُّهُ فَصَرَفَ عَنْهُ کَیْدَهُنَّ إِنَّهُ هُوَ السَّمِیعُ الْعَلِیمُ 3

(یوسف به پروردگار عرض کرد که) اگر مکر و نیرنگ آن ها را از من باز نگردانی به سوی آنان متمایل خواهم شد و از جاهلان خواهم بود. پروردگارش دعای او را اجابت کرد و مکر و نیرنگ آنان را از او برگرداند، (چون) او شنوا و (به نیات و احوال شما) آگاه است.

3. اعطای شرح صدر و خُلق خوش به پیامبران

مسئولیت عظیم و سنگینی مانند نبوت، بردباری و اخلاقی ویژه را می طلبد که در هیچ مسئولیت دیگری وجود ندارد. اگر این ویژگی ها در یک پیامبر نباشد، نه تنها نمی تواند مأموریت الهی خود را به طور کامل انجام دهد، بلکه حتی ممکن است در کردار و گفتار خود نیز مرتکب لغزش هایی شود. از این رو، یکی دیگر از الطاف خاص خداوند به آنان این است که سینه ای گشاده و پرظرفیت، خُلقی خوش و لطیف و قدرت تحمل و شکیبایی عظیمی به آن ها عطا می کند:

فَبِما رَحْمَهٍ مِنَ اللّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ کُنْتَ فَظًّا غَلِیظَ الْقَلْبِ لاَنْفَضُّوا مِنْ حَوْلِکَ 4

به سبب لطف و رحمت خداوند است که تو در مقابل مردم نرم و مهربان شدی و اگر خشن و سنگدل بودی، از اطراف تو پراکنده می شدند.

أَ لَمْ نَشْرَحْ لَکَ صَدْرَکَ وَ وَضَعْنا عَنْکَ وِزْرَکَ اَلَّذِی أَنْقَضَ ظَهْرَکَ وَ رَفَعْنا لَکَ ذِکْرَکَ 5