کلام و عقائد 2 : نبوت و امامت صفحه 92

فلسفی، احکام و...) قرآن فقط به امور علمی نپرداخته و در حدی که ضروری بوده است، حقایق علمی را همراه با مجموعه ای از مباحث یادشده مطرح کرده است.

البته کاملاً باید توجه داشت که در تطبیق آیات قرآن با مباحث علمی نباید به نحو افراطی عمل کرد و هر فرضیۀ احتمالی و غیر مسلم علمی را بر قرآن تحمیل نمود، بلکه در این جا کاملاً باید مراقب بود و با احتیاط عمل کرد و فقط به آنچه از نظر علمی مسلم و اثبات شده است، استناد نمود. البته مقایسۀ فرضیات علمی با آیات قرآن، به خودی خود اشکالی ندارد به شرط آن که تفسیر و برداشت از آن آیات نه به صورت قطعی بلکه فقط به عنوان یک احتمال مطرح شود.

نمونه هایی از اعجاز علمی قرآن

اشاره

یکی از مهم ترین و قطعی ترین جنبه های اعجاز قرآن، اعجاز علمی آن است. در بعضی از آیات قرآن، حقایقی علمی (گاه به روشنی و گاه به اشارات) مطرح شده است که قرن ها بعد از نزول قرآن و بعضی از آن ها در همین چند دهۀ اخیر کشف شده اند. تاریخ علم به وضوح نشان می دهد که در عصر پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله) در هیچ یک از جوامع آن روز و حتی در جوامعی که آن زمان مهد علم و فرهنگ و تمدن بودند (مانند ایران، یونان، روم، مصر) این حقایق کشف نشده بودند. حتی اگر به فرض هم بعضی از این حقایق علمی در جوامع یادشده هم وجود می داشت، باز هم امکان نداشت که پیامبر این علوم را از آن ها گرفته باشد زیرا اولاً در محیط عربستان آن زمان، که از نظر پیشرفت علوم تجربی جزء یکی از عقب مانده ترین جوامع آن زمان بود، اثر و نشانه ای از این علوم به چشم نمی خورد. ثانیاً تاریخ زندگی پیامبر اسلام به روشنی گواهی می دهد که وی پیش از بعثت چیزی نخوانده و ننوشته است و هیچ کس حتی مخالفان او هم، چنین ادعایی نکرده و یا آن را اثبات نکرده اند. بنابراین حضرت محمد نمی توانسته با خواندن آثار علمی دیگران به این علوم دست یافته باشد. علاوه بر این ها، بعضی از این حقایق علمی به گونه ای است که برای دست یابی به آن ها نیاز به ابزار و ادوات علمی و یا آزمایشات دقیق تجربی است. امّا هیچ کس در تاریخ زندگی پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله) حتی یک مورد هم سراغ ندارد که پیامبر سرگرم کار با این گونه ابزار (که اصلاً در جامعۀ وی وجود نداشته است) و یا مشغول آزمایشات علمی بوده است.

بنابراین با توجه به مجموع این ملاحظات حقیقتاً این سؤال بسیار موجه است که پیامبر چگونه از این حقایق علمی آگاه شده است؟ هیچ گونه توجیه طبیعی برای این امر نمی توان ارائه کرد و تنها تبیین ممکن این است که رسول اکرم (صلی الله علیه وآله) این علوم را نه از طریق طبیعی بشری بلکه از خالق هستی که به همۀ حقایق آگاه است، فرا گرفته است. با آن که آیات علمی قرآن بیش از آن است که در این جا مطرح می شود، ولی ناگزیر به دلیل رعایت اختصار فقط به ذکر چند مورد بسنده می کنیم.

حرکت زمین

قرن ها پیش از نزول قرآن و قرن ها پس از آن، همگان (اعم از دانشمند و عامی) زمین را مرکز عالم و آن را ساکن می دانستند و معقتد بودند که خورشید با همۀ کرات آسمانی به دور آن می گردند. البته در این قرون معدود اندیشمندانی بودند که عقیده به حرکت زمین داشتند ولی ادعای آنان هرگز از حدّ یک نظریۀ احتمالی فراتر نرفت و با دلایل کافی و قطعی که مقبول همگان واقع شود به اثبات نرسید و در عصر نزول قرآن نظریۀ غالب و مشهور همان نظریۀ زمین مرکزی بود. در مغرب زمین در ابتدا «جوردانو برونو» دانشمند ایتالیایی