- نبوت 1
- نبوت عامّه 1
- مقدمه 1
- هدف از آفرینش انسان 2
- اهداف خاص بعثت انبیا در قرآن 5
- 1. تعلیم دانش 5
- اشاره 5
- چکیده 7
- اشاره 9
- 3. رفع اختلاف 10
- مروری بر مباحث پیشین 10
- نکتۀ اول 11
- دو نکته 11
- نکتۀ دوم 12
- 4. عمل به رضای الهی 15
- اشاره 15
- اهداف کلی بعثت انبیا در قرآن 16
- اشاره 16
- 1. خارج کردن انسان ها از تاریکی ها و هدایت آن ها به سوی نور 16
- چکیده 17
- 2. اتمام حجت بر انسان ها 17
- اشاره 19
- اشاره 20
- مروری بر مباحث پیشین 20
- دو نظریۀ کلی دربارۀ رابطۀ دین و دنیا 20
- رابطۀ دین و دنیا 20
- الف) انکار رابطۀ دین و دنیا 20
- 1. توجه به هدف آفرینش انسان 21
- اشاره 21
- نظریۀ صحیح دربارۀ رابطۀ دین و دنیا 21
- الف) دلایل ضرورت دخالت دین در امور دنیایی 21
- ب) پذیرش رابطۀ دین و دنیا 21
- اشاره 21
- 3. رفع اختلاف 22
- 2. عمل به رضای الهی 22
- ب) دلیل وقوع دخالت دین در امور دنیایی 23
- دین و حکومت 24
- نحوۀ دخالت دین در امور دنیایی 25
- جمع بندی و نتیجه گیری 26
- تعالیم پراکنده یا طرح و برنامۀ کامل و منسجم؟ 26
- چکیده 27
- اشاره 29
- راه های شناختن پیامبر راستین 30
- مروری بر مباحث پیشین 30
- معجزه و ویژگی های آن 31
- منکران اعمال خارق العاده 32
- تفاوت معجزات پیامبران با اعمال خارق العادۀ دیگران 35
- فاعل حقیقی معجزه 36
- چگونگی دلالت معجزه بر نبوت پیامبران 36
- پاسخ 38
- چکیده 41
- اشاره 43
- دیدگاه اجمالی فرقه های اسلامی دربارۀ عصمت پیامبران 44
- معنای اصطلاحی عصمت 44
- معنای لغوی عصمت 44
- مروری بر مباحث پیشین 44
- اقسام و مراحل عصمت 45
- اشاره 46
- 4. ضرورت عصمت در قول و فعل شخصی 46
- اشاره 46
- 3. ضرورت عصمت در اعتقادات 46
- 1 و 2. ضرورت عصمت در دریافت و ابلاغ وحی 46
- دلیل اول: جلب اعتماد مردم 47
- دلیل دوم: رفع خطای مردم 47
- اشاره 47
- دلایل عقلی عصمت پیامبران در قول و فعل شخصی 47
- دلیل چهارم: رفع بلاتکلیفی مردم 48
- دلیل سوم: رفع اختلاف مردم و اتمام حجت بر آنان 48
- اهمیت و جایگاه عصمت قول و فعل شخصی پیامبر 50
- اشاره 53
- دلیل اول: دستور به اطاعت بی قید و شرط از پیامبر 53
- دلایل نقلی عصمت پیامبران در قول و فعل شخصی 53
- دلیل دوم: مصونیت مُخلَصان از اغوای شیطان 54
- دلیل سوم: هدایت یافتگی پیامبران 54
- دلیل چهارم: مقام امامتِ بعضی پیامبران 55
- چکیده 56
- دلیل پنجم: مصونیت پیامبر اکرم (صلّی الله علیه وآله) از هرگونه لغزش 56
- منشأ عصمت 58
- مروری بر مباحث پیشین 58
- نظریات مربوط به منشأ عصمت 58
- اشاره 58
- اهداف درس 58
- منشأ عصمت در ابلاغ وحی 59
- منشأ عصمت در دریافت وحی 59
- منشأ عصمت در قول و فعل شخصی 60
- اشاره 60
- منشأ عصمت در اعتقادات پیامبران 60
- الف) منشأ جبری محض برای عصمت در قول و فعل شخصی 61
- ب) منشأ اختیاری محض برای عصمت در قول و فعل شخصی 61
- ج) منشأ دوگانه (لطف الهی و اختیار پیامبر) برای عصمت در قول و فعل شخصی 61
- 1. تأیید و کمک به وسیلۀ ملائکه و به ویژه روح القدس 62
- اشاره 62
- نقش خداوند در عصمت 62
- 2. یاری و لطف الهی در خودداری انبیا از لغزش ها 64
- 3. اعطای شرح صدر و خُلق خوش به پیامبران 65
- چکیده 66
- 4. خلقت پاک 66
- اشاره 68
- پاسخ به دو سؤال مهم 69
- مروری بر مباحث پیشین 69
- سؤال اول و پاسخ آن 69
- شواهد روایی 70
- 1. تأیید مؤمنان به وسیلۀ روحی خاص و روح القدس 71
- سؤال دوم و پاسخ آن 71
- اشاره 71
- 2. اعطای بینش و معرفت خاص به مؤمنان 72
- ترک اولای پیامبران 74
- معنای دقیق عصمت، مصونیت از گناه و خطاهای مطلق 75
- مقام چهارده معصوم (علیهم السلام) 76
- اشاره 78
- مروری بر مباحث پیشین 79
- نبوّت خاصه 79
- اعجاز قرآن 80
- اشاره 81
- اعجاز قرآن از نظر سبک ادبی 81
- عجز از مقابله به مثل با قرآن 82
- اشاره 83
- اعجاز قرآن از نظر اخبارهای غیبی 83
- پیروزی سپاه روم بر ایران 84
- کافر مردن ولید بن مغیره 84
- کافر مردن ابو لهب و همسرش 84
- مصونیت قرآن از تحریف 86
- پیروزی مسلمانان در جنگ بدر 86
- بازگشت پیامبر به مکه 87
- ورود به مسجد الحرام و فتح مکه 88
- عجز بشر از مقابله به مثل با قرآن 88
- چکیده 89
- اشاره 90
- مروری بر مباحث پیشین 91
- اعجاز قرآن از نظر علوم طبیعی 91
- مقدمه 91
- اشاره 92
- نمونه هایی از اعجاز علمی قرآن 92
- حرکت زمین 92
- حرکات طولی و دورانی خورشید 94
- نیروی جاذبه 94
- زوجیت در گیاهان و سایر موجودات 95
- نقش کوه ها در زمین 96
- اشاره 98
- معجزات دیگر پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله) 98
- معراج 99
- اِخبار از غیب 100
- شکافتن ماه (شق القمر) 101
- چکیده 102
- اشاره 104
- اشاره 105
- مروری بر مباحث پیشین 105
- امامت عامه 105
- ضرورت بحث از امامت 105
- حدیث «افتراق الاُمه» 106
- ضرورت پی جویی از فرقۀ ناجیه 106
- ضرورت امامت 107
- کلیات 107
- دلیل عقلی 107
- ضرورت وجود امامان معصوم بعد از پیامبر اسلام (صلّی الله علیه وآله) 107
- اشکالات مخالفان امامت 108
- اشاره 108
- اشاره 109
- پاسخ 109
- اشکال اول: قرآن برای هدایت کافی است. 109
- اشکال دوم: «قرآن و سنّت» برای هدایت کافی است. 110
- اشکال سوم: «قرآن و سنّت و صحابه» برای هدایت کافی است. 112
- نتیجه گیری 113
- چکیده 113
- اشکال چهارم: قرآن، سنّت، سیرۀ صحابه و علمای دینی برای هدایت کافی است. 113
- اشاره 116
- مقدمه 117
- امامت در قرآن 117
- مروری بر مباحث پیشین 117
- دیدگاه قرآن دربارۀ مقام امامت 118
- 1. علم کامل عالمان الهی به قرآن 119
- اوصاف امامان در قرآن 119
- اشاره 120
- 2. آیۀ تطهیر و عصمت اهل بیت 120
- تفسیر اول: اهل بیت، همان همسران پیامبرند. 121
- منظور از اهل بیت در این آیه چه کسانی هستند؟ 121
- تفسیر دوم: منظور از اهل بیت، تمام مردان و زنان خاندان پیامبر است. 123
- تفسیر سوم: منظور از اهل بیت (در زمان پیامبر)، حضرت علی و فاطمه و حسن و حسین (علیهم السلام) هستند. 123
- 3. آیۀ مباهله و افضلیت اهل بیت 126
- چکیده 128
- اشاره 130
- مروری بر مباحث پیشین 131
- دلالت آیه 131
- عصمت اولی الأمر 131
- 4. آیۀ اولی الأمر، عصمت و علم آنان 131
- اشاره 131
- مصادیق اولی الأمر 133
- شأن نزول آیه 136
- اشاره 136
- دلالت آیه 137
- پاسخ به یک اشکال: نیامدن نام ائمۀ دوازده گانه در قرآن 138
- چکیده 141
- اشاره 143
- مقدمه 144
- مروری بر مباحث پیشین 144
- اهمیت تعیین جانشین برای پیامبر اسلام (صلّی الله علیه وآله) 144
- امامت در احادیث پیامبر اسلام (صلّی الله علیه وآله) 146
- حدیث یوم الإنذار (یوم الدار) 147
- اشاره 149
- اشکالات اهل سنت به دلالت حدیث منزلت 149
- حدیث غدیر 151
- اشاره 151
- صدور حدیث غدیر 152
- دلالت حدیث غدیر 152
- اشکالات اهل سنت به دلالت حدیث غدیر 153
- چکیده 157
- اشاره 160
- مروری بر مباحث پیشین 161
- متن و سند حدیث ثقلین 161
- حدیث ثقلین 161
- مصادیق اهل بیت در حدیث ثقلین 163
- دلالت حدیث سفینه 167
- صدور و سند حدیث سفینه 167
- نتیجۀ اول: معرفی فرقۀ ناجیه 169
- اشاره 169
- داخل بودن حتمی اهل بیت در فرقۀ ناجیه 172
- اشاره 172
- نتیجۀ دوم: مشخص شدن منشأ پیدایش شیعه 173
- چکیده 174
- اشاره 176
- مهدویت 177
- مروری بر مباحث پیشین 177
- امامت خاصه 177
- تولد و غیبت صغرای حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه) 177
- 1. مجازات مردم و نیز حفظ جان حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه) 178
- اشاره 178
- فلسفۀ کلی غیبت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه) 178
- 3. امتحان الهی و تمییز مؤمنان خالص و واقعی 179
- 2. نومید شدن مردم از حکومت های بشری و کسب آمادگی و لیاقت برای درک حضور امام زمان (عجل الله تعالی فرجه) 179
- فلسفۀ و ویژگی های غیبت صغری 180
- اشاره 180
- ارتباط با حضرت از طریق نایبان خاص در غیبت صغری 180
- معنای غیبت و ظهور امام زمان (عجل الله تعالی فرجه) 181
- ویژگی های غیبت کبری و تفاوت آن با غیبت صغری 181
- ظهور امام زمان (عجل الله تعالی فرجه) 182
- اهداف ظهور و ویژگی های حکومت جهانی امام زمان (عجل الله تعالی فرجه) 184
- اشاره 195
- مروری بر مباحث پیشین 196
- منجی موعود از دیدگاه ادیان 196
- اشاره 201
- دیدگاه های مشترک شیعه و اهل سنت دربارۀ مهدی موعود 201
- مهدی موعود از دیدگاه اهل سنت 201
- دیدگاه های اختلافی شیعه و اهل سنت دربارۀ مهدی موعود 203
- اشاره 205
- 1. ملحدان و منکران خدا 205
- 2. خداپرستان 205
- 4. اهل سنت و وهابیان 206
- 3. یهودیان و مسیحیان 206
- ولایت تکوینی ائمه (علیهم السلام) 208
- اشاره 208
- 1. وساطت در فیض 209
- 3. امکان ارتباط روحی و معنوی مردم با امام معصوم 212
- 4. مشمول دعای امام شدن 213
- 5. امکان مشاهده و ارتباط حضوری و مستقیم با امام در زمان غیبت 213
- چکیده 216
- معرفی چند نرم افزار و سایت اینترنتی در موضوع مهدویت 218
- معرفی منابعی در موضوع امامت برپایه منابع اهل سنت 219
- نرم افزارها و سایت های اینترنتی 220
- نکاتی دربارۀ منابعی که در این مجموعه دروس از آن ها استفاده شده است 221
- ضمیمه 222
حاکم است خواهد داشت. اما کوه ها همچون سدی قوی و محکم در برابر بادها و طوفان ها که گاه سرعت آن ها بسیار وحشتناک و مخرب است، قرار می گیرد و تا حد زیادی فشار و نیروی آن ها را می شکند و تعدیل می کند و از این طریق نیز سبب زندگی راحت و آرامش بخش موجودات می شود.
نقش کوه ها در ثبات سطح زمین از اموری است که دانشمندان با ابزارهای پیشرفتۀ علمی و تحقیقات دقیق و گستردۀ زمین شناسی و عکسبرداری های بسیار پیشرفتۀ ماهواره ای به آن پی برده اند و اظهار نظر علمی دربارۀ این نقش نیاز به شناخت دقیق ساختمان کرۀ زمین و لایه های گوناگون آن و بررسی ساختار رویین و زیرین کوه ها دارد. به راستی جای این پرسش جدی وجود دارد که اگر حضرت محمد (صلی الله علیه وآله) پیامبر الهی و کتاب وی کتاب خدا نیست، پس چگونه وی به عنوان عربی عامی و درس ناخوانده و پرورش یافته در آن محیط عاری از علم و دانش، چنین شناخت علمی و دقیقی از ساختمان کوه ها و کرۀ زمین به دست آورده است؟ ممکن نیست که چنین شناختی از طریق حدس و گمان و یا مشاهدات معمول روزمرۀ کوه و زمین به دست آمده و فقط می تواند ناشی از علم الهی باشد.
یکی دیگر از تأثیرات مثبت کوه ها بر زندگی موجودات، نقش آن ها در تأمین آب آشامیدنی است. کوه ها به ویژه در ارتفاعات بالا سرمای زیاد دارند که موجب ذخیرۀ آب به صورت برف و یخ و یخچال های طبیعی می شوند که به مرور زمان و به تدریج آب می شوند و در تمام فصول سال آب مورد نیاز موجودات را فراهم می کنند. بسیاری از چشمه ها و قنات ها ریشه در دل کوه ها دارد. علاوه بر این کوه ها به دلیل داشتن لایه های مختلف شنی و ماسه ای سبب می شوندکه آب هایی که از بالای آن ها به سوی پایین سرازیر می شوند از باکتری ها و مواد زائد دیگر تصفیه شوند و آبی پاک، شیرین و گوارا در اختیار انسان قرار گیرد. به همین دلیل قرآن در سورۀ مرسلات آیۀ 27، پس از ذکر خلق کوه ها می فرماید: «و آبی گوارا به شما نوشاندیم.» و از این طریق ارتباط کوه ها را با تأمین آب شیرین نشان می دهد.
فواید کوه ها و نقش مثبت آن ها در زندگی موجودات زندۀ کرۀ زمین و به ویژه انسان بیش از این هاست که در این جا ذکر شد، ولی به جهت رعایت اختصار از ذکر آن ها صرف نظر می کنیم.(1) مسلماً با پیشرفت علوم در آینده جنبه های دیگری از این اعجاز علمی قرآن دربارۀ نقش کوه ها کشف خواهد شد.
معجزات دیگر پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله)
اشاره
همان گونه که در مباحث گذشته اشاره شد، بعضی از افراد، صدور هرگونه معجزه و عمل خارق العاده ای را از پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله)، به جز قرآن انکار می کنند. اینان معتقدند که پیامبر اسلام هرگز معجزاتی شبیه آنچه از پیامبران گذشته سر زده است، نداشته و تنها معجزۀ وی، نه یک معجزۀ حسی و تجربی، بلکه معجزه ای عقلی و فرهنگی است که همان کتاب قرآن است. بعضی از دانشمندان مسیحی، برخی از وهابیان و عده ای از روشنفکران مسلمان چنین عقیده ای دارند. یکی از دلایلی که تقریباً میان همۀ آنان مشترک است، استناد به بعضی از آیاتی است که بر طبق آن ها پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) درخواست معجزات از سوی مردم را رد کرده و از آوردن معجزات خودداری کرده است.
1- . برای اطلاع بیشتر از نقش کوه ها، ر. ک: قرآن و اسرار آفرینش، جعفر سبحانی، بخش راز آفرینش کوه ها..