کتابخانه بالقرآن

مذاهب صفحه 1134

صفحه 1134

نقل شده، وجود دارد که نمونه های از آن ذکر می شود/

ابن ابی شیبه روایت می کند که، عبداله عمر و امام سجاد در اذان «حی علی خیرِ العمل» می گفتند؛ ابوبکر ابی شیبه از جعفر از پدرش از مسلم بن ابی مریم روایت می کند: «أَنّ علی بْنِ الحسینِ کان یؤذن فاذا بلغ حی علی الفلاح قال: حی علی خیر العمل و یقول هوالاذان الأول...»;{3} علی بن حسین در اذان خود پس از «حی علَی الفلاح»، «حی علی خیرِ العمل» را اضافه می کرد و می فرمود که این جمله از ابتدای گفتن اذان وجود داشته است/

نافع می گوید: عبداله بن عمر در اذان خود جمله «حی علی خیر العمل» را می گفت/

ب) علت افزودن «الصّلاُْ خیرٌ من النوم»

دلیل افزودن جمله «الصلاْ خیر من النوم» توسط برخی از مذاهب اسلامی به اذان صبح، روایاتی است که تمام آنها در کتاب کنزالعمال جمع آوری شده است؛ البته این روایات به صورت های گوناگون و متضاد نقل شده است. برخی از روایات حاکی از آن است که پیامبر(ص) این جمله را در اذان می گفته اند و برخی دیگر دلالت دارد که عمر بن خطاب آن را به اذان صبح افزوده است. به پاره ای از این روایات اشاره می شود/

1- عبداله بن بُسر روایت می کند: «أتی بَلالُ النَّبی(ص) یُؤذِّنهُ بالصَّلاِْ مَرًَّْ، فَقیلَ لَهُ: اَنَا نائمٌ، فَنادی الصَّلاَْ خَیرٌ مِنَ النَّومِ، فَأَقرَّتْ فی صَلاِْ الفَجْرِ»;{4} یک بار بلال نزد پیامبر اکرم(ص) آمد تا اذان بگوید. به او گفته شد که پیامبر(ص) خوابیده است. بلال بانگ برآورد که «نماز بهتر از خواب است». پس از آن تکرار این جمله در اذان صبح رایج شد/

2- از عبداله بن عمر نقل شده است: «عمر

قال لمؤذِّنه: اذا بلغت حی علی الفلاح فی الفجرِ فقُل الصلاُْ خیرٌ من النوم، الصلوُْ خیرٌ من النوم»;{5} عبداله بن عمر می گوید: پدرم به اذان گوی خود گفت: هرگاه به جمله «حی علی الفلاح» رسیدی پس از آن جمله «الصلاُْ خیرٌ مِن النوم» را بگو/

3- مالک بن انس روایت می کند: «اًِّنّهُ بَلغَهُ اَنَّ المؤُذّنَ جأَ اًّلی عمر بن الخطاب یُؤذّنُه بصلاِْ الصُبح فَوجَده نائِماً فقالَ: الصلاُْ خیرٌ من النوم، فأمَر عُمر أن یَجعلَها فی ندأِ الصبح»;{6} روایت شده است که مؤذنی نزد عمر بن خطاب آمد تا برای نماز صبح اذان بگوید. او خوابیده بود. موذن گفت: الصلاُْ خیرٌ من النوم. عمر دستور داد تا این جمله در اذان گفته شود/

4- ابن جریح می گوید: «حسن بن مسلم به من خبر داد که مردی از طاوس پرسید چه زمانی گفته شد: الصلاُْ خیرٌ من النوم؟ او گفت: اَنّها لِم تُقلْ علی عهدِ رسول الله(ص) ولکّنَ بلالاً سمعَها فی زمانِ أبی بکر بعدَ وفاِْ رسولِ الله(ص) یقولها رجلٌ فأَخذها هُما منه. فأذّنَ بِها فلَمْ یَمْکُثْ أَبوبکر اًّلاّ قلیلاً حَتّی اًّذِا کان عمر قال: لَوْ نُهینا بَلالاً عَن هذا الذی أحدَثَ و کأنَّه نَسیهُ و أذنَّ بهِ الناسُ حَتّی الیَوْمِ»;{7} طاوس گفت: در عهد رسول خدا این جمله گفته نمی شد، پس از وفات رسول خدا، در زمان ابوبکر، بلال شنید که فردی می گوید الصلاْ خیر من النوم بلال نیز آن را در اذان می گفت تا این که پس از مدتی کوتاه ابوبکر از دنیا رفت؛ البته این مدت بسیار اندک بود. خلیفه دوم در زمان خلافت خود گفت: کاش بلال را از گفتن این جمله نهی کنیم؛ ولی گویا عمر