مذاهب صفحه 1163

صفحه 1163

"یا ایها الذین آمنوا إذا اقمتم إلی الصلوه فاغسلوا وجوهکم و أیدیکم إلی المرافق وامسحوا برؤوسکم و أرجُلَکم إلی الکعبین"(1)

در این آیه شریفه به چهار عضو وضو (صورت، دست، سر، پا) اشاره کرده و برای هر یک دستوری داده است:

1. وجوه (صورت): مؤمنین، هرگاه خواستید نماز بخوانید صورت خود را بشویید.

در این آیه به کیفیت شستن صورت اشاره نشده و حد صورت هم عرفاً مشخص است و به آن هم در این آیه اشاره نشده است، دراین مورد اختلافی نیست.

2. ایدیکم (دست ها): بعد از شستن صورت دست های خود را (الی) تا مرفق بشویید و از این قسمت آیه به کیفیت (از بالا یا از پایین) اشاره نشده است و کلمه (الی) بیان حد است نه مبیّن کیفیت. ازکلمه (الی) فهمیده نمی شود که باید دست ها را از پایین به بالا شست، اگر گفته شود دیوار منزل را رنگ کن تا (الی) سقف، این دستور چه مفهومی خواهد داشت؟ آیا باید از پایین شروع کند به رنگ کردن یا از بالا؟ بلکه منظور رنگ کردن دیوار است تا زیر سقف (کامل) نه این که ملاک از پایین به بالا باشد. در قرآن (الی) را به معنی (مع) می گیرند،(2) در این صورت معنی شستن دست ها همراه مرفق خواهد بود.

مذاهب چهارگانه اهل سنت هم معتقدند که آیه کیفیت شستن دست ها را که از پایین یا بالا اول دست چپ یا دست راست، بیان نمی کند و به هرکیفیتی که وضو گرفته شود فرقی ندارد، بلکه افضل شستن "من الأصابع إلی المَرافق" از پایین به بالا و شروع از دست راست می باشد. پس شستن از پایین به بالا واجب نیست.

اما شیعه به پیروی از اهل بیت "ع" که معرّف سنت پیامبر "ص" می باشند، از بالا (مرفق) به پایین وضو می گیرند. چون همان طوری که قبلاً بحث شد در موارد اختلاف تنها کسی که طبق حدیث ثقلین می تواند قرآن و

سنت رسول اکرم "ص" را تفسیر کند، اهل بیت "ع" می باشند. (3)

گذشته از موارد فوق وضو گرفتن از بالا به پایین طبیعی است و عادی تر است تا بر عکس آن.

3. رؤوسکم (سر): پس از شستن صورت و دست ها، سر خود را مسح کنید. در این قسمت از آیه حرف (ب) به معنی تبعیض است. طبق تصریح اهل لغت (4) و روایات (5) اختلاف بین فقهای امامیه و اهل سنت در مقدار مسح سر می باشد. نظر امامیه "أقل ما یقع علیه اسم المسح" مسمای مسح در قسمت جلوی سر می باشد، به دلیل وجود نص از ائمه و اجماع فقهای امامیه. (6) اما در میان اهل سنت یازده قول وجود دارد، مثلاً شافعی به طریق امامیه و ابوحنیفه به مسح یک چهارم سر و مالک به تمام سر و ... فتوا داده اند. (7)

کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه