کتابخانه بالقرآن

مذاهب صفحه 1391

صفحه 1391

فرش هم سجده می کنند.

روایات سجده در منابع اهل سنت:

روایات موجود در منابع اهل سنت را می توان به چند دسته تقسیم کرد:

1- روایاتی که فقط سجده بر زمین را بیان کرده است: مانند حدیث نبوی: «زمین برای من محل سجده و تیمم قرار داده شد»، (صحیح بخاری، ج 1، ص 92 ، کتاب التیمم، ح 2). این روایت که عینا در منابع شیعی نیز موجود است، (وسائل الشیعه، کتاب الصلوه، ابواب ما یسجد علیه، الباب 1، ح 8). دلالت بر منحصر بودن محل سجده در زمین ندارد.

2- روایاتی که زمین را به صورت انحصاری محل سجده می دارد. مانند حدیث خباب بن الارت که گفت: «نزد پیامبر شکایت کردیم که شدت گرمای شن ها پیشانی و دست هایمان را می سوزاند ولی آن حضرت شکایت ما را نپذیرفت»، (بیهقی، السنن الکبری، ج 2، ص 104، باب الکشف عن الجبهه فی السجود).

ابن اثیر در شرح این روایت می گوید یعنی پیامبر اجازه نداد بر گوشه لباس خود سجده کنند، (ابن اثیر، النهایه، ج 2، ص 497، ماده «شکی»). در روایت دیگری جابر بن عبدالله انصاری گفت: با پیامبر نماز ظهر را می خواندیم، به دلیل شدت گرما یک مشت سنگ ریزه برمی داشتیم و از این دست به آن

دست می دادیم تا خنک شود و بتوانیم بر آن سجده کنیم»، (مسند احمد، ج 3، ص 337).

بیهقی در ذیل این روایت از شیخ می گوید: اگر سجده بر لباس متصل به بدن جایز بود از خنک کردن سنگ ریزه در دستان آسان تر بود»، (بیهقی، السنن الکبری، ج 2، ص 105). از این دو روایت و ده ها استفاده می شود که حتی در حالت ضرورت نیز بر لباس سجده نشده است.

3- روایاتی که سجده بر روئیدنی را نیز جایز می داند مانند حدیث ابن عباس که گفت: «پیامبر اکرم بر «خمره» سجده می کرد»، (مسند احمد، ج 1، ص 369، 303، 309 و 358). ابن حجر عقلانی در انتهای بحث حیض می گوید: «خمره با ضم خاء و سکون میم است و طبری می گوید آن سجاده کوچکی است که از برگ درخت خرما بافته می شود اندازه آن به قدری است که صورت و دست روی آن قرار گیرد و اگر بزرگ تر باشد دیگر به آن حصیر می گویند و نخ های آن نیز مستور و پوشیده است، (ابن حجر العقلانی، فتح الباری، ج 1، ص 430).

از این روایت دو مطلب استفاده می شود: اول این که: سجده پیامبر بر غیرزمین، بر گیاه غیرمأکول و ملبوس بوده به ویژه این که در نهایه گفته است که نخ های خمره پوشیده و مستور است. یعنی فقط گیاه آن نمایان است.