مذاهب صفحه 278

صفحه 278

شیعه و سنی در برخی از مسایل مهم اعتقادی و فقهی و مسایل فرعی اختلاف دارد و گردآوری این اختلاف ها خود در خور یک کتاب است. وانگهی اهل سنت - چه در اصول و چه در فروع - به فرقه ها و مذاهب گوناگونی تقسیم می شوند. از نظر اصول آنها به فرقه های اهل حدیث و ظاهریه، معتزله، اباضیّه، اشاعره، ماتریدیه و وهابیت تقسیم می شوند.{1} و از نظر فقهی در حال حاضر در چهار فرقه حنبلی، حنفی، مالکی و شافعی قرار می گیرند.

برای بیان اختلافات موجود میان فرقه های کلامی و فقهی اهل سنت با شیعه نگارش کتاب های زیادی لازم است. اما به طور کوتاه برخی از مهم ترین اختلافات عقیدتی آنها چنین است:

نخستین مسأله ای که پس از رحلت پیامبر(ص) مورد بحث و گفتگو میان مسلمانان قرار گرفت، مسأله خلافت و امامت بود. اگر چه اهل سنت این مسأله را در شمار مسایل اعتقادی و کلامی نمی دانند،{2} ولی امامیه برآنند که مسأله امامت، منصبی است الهی و در تداوم راه رسالت و نبوت و تکمیل دین اسلام پرداختن به آن ضروری می باشد و بدین جهت، صبغه اعتقادی و کلامی دارد.{3}

علاوه بر این شیعه به مسأله امامت به عنوان مسأله ای که سعادت واقعی مردم را در بردارد، می نگرد و آن

را منحصر به حضرت علی(ع) و اولاد معصوم ایشان می داند اما اهل سنت چنین منزلتی برای آن قایل نیستند و انتخاب جانشین را به عهده مردم می دانند. حتی آنان معتقداند که اگر کسی به قهر و غلبه بر مردم مستولی شود، حاکم و امام مردم خواهد بود و مردم باید از او بی چون و چرا اطاعت کنند. قبیح تر آن که حتی حاکمیت و امات فرد فاسق و معصیت کار را بر دیگران پذیرفته و مجاز می دانند.{4}

در حقانیت علی(ع) و اولاد ایشان برای این منسب دلایل عقلی و نقلی - اعم از آیه و روایت - بسیار زیادی مطرح شده و از صدر اسلام تاکنون هزاران هزار کتاب و مقاله و جزوه در این زمینه تدوین گشته است. در این جا به چند دلیل از قرآن و روایت اکتفا می کنیم:

طبق آیه 124 سوره بقره، امام باید عادل باشد.{5} به تصریح قرآن چنین ویژگی ای فقط در اهل بیت نبوت وجود دارد. زیرا در آیه 33 سوره احزاب معروف به آیه تطهیر، عصمت و طهارت روحی اهل بیت اثبات شده است: «... إِنَّما یُریدُ اللَّهَ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ اَهْلَ الْبَیْتَ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهیراً»؛ خداوند می خواهد تنها آلودگی را از شما اهل بیت بردارد و پاکتان سازد.

با توجه به دو آیه یاد شده می توان نتیجه گرفت که منصب و مقام امامت فقط شایسته حضرت علی و اولاد ایشان است.

شایسته ذکر این که اهل سنت روایت هایی را به طرق گوناگونی مطرح کرده اند که آیه تطهیر در مورد پنج تن آل عباست. برای نمونه در روایتی از ابو سعید خدری آمده که رسول اللَّه(ص) فرمود: این آیه در مورد پنج نفر نازل شده است:

در مورد من، علی، فاطمه، حسن و حسین... . و در روایت دیگری از ام سلمه آمده است که در خانه من آیه «انما یرید اللَّه لیذهب عنکم الرجس اهل البیت» نازل شد در حالی که در آن جا فاطمه، علی، حسن و حسین بودند. در آن وقت رسول اللَّه(ص) آنان را با عبایی که بر دوشش بود پوشاند و فرمود: خدایا، اینان اهل بیت من هستند. آلودگی را از آنان ببر و به طور کامل پاکشان ساز.{6}

کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه