کتابخانه بالقرآن

مذاهب صفحه 279

صفحه 279

باید توجه نمود که روایات، احادیث و گزارش های تاریخی غیر قابل شماری پیرامون حقانیت اهل بیت و شایستگی آنان برای خلافت و عدم شایستگی مخالفشان برای این منصب ذکر شده است. از جمله آنها حدیث ثقلین است که دوست و دشمن آن را با سندهای صحیح و فراوان و الفاظ قریب به هم روایت کرده اند. در یکی از آنها آمده است: «اِنّی تارِکَ فیکُمْ مارانَ تَمَتَّکْتُمْ بِهِ بَعْدی لَنْ تَضِلُّوا: کتابَ اللَّهِ وَ عِتْرَتی اهْلَ بَیْتی وَ اِنَّهُما لَنْ یَفْتَرِقا حَتّی یَرِدا عَلَیَّ الْحَوْضِ»؛{7} همانا من در میان شما چیزی قرار می دهم که اگر پس از من به آن چنگ زنید، هرگز گمراه نشوید؛ کتاب خدا و عترتم، خاندانم را و آن دو هرگز از یکدیگر جدا نخواهند شد تا بر من در حوض وارد شوند.

ناگفته پیداست که اگر قرآن به تنهایی برای مسلمانان و رفع نیازمندی ها و اختلافاتشان کافی بود، رسول خدا(ص) تا به این اندازه به همدوشی عترت با قرآن تأکید نداشتند.

از سوی دیگر همان بی توجهی به بیان گهربار رسول اللَّه(ص) در مورد این نکته مهم باعث به وجود آمدن فرقه های گوناگون عقیدتی شده و موجب اختلافات

فراوانی گردیده است و این در حالی است که کلیه فرقه ها مستندات فکری خود را غیر متعارض با قرآن می دانند. در حالی که وقتی از بالا به قضیه بنگریم، باید اذعان کنیم که فقط عقاید یک فرقه می تواند همخوان با کتاب خدا باشد و فرقه های دیگر باطل بوده و محلی از اعراب نخواهند داشت.

روایت دیگر حدیث معروف حدیث سفینه است که در آن رسول خدا(ص) اهل بیت خویش را به کشتی نجات حضرت نوح تشبیه می کند که هر کس سوار آن شود نجات یافته و هر کس از آن دوری جوید، هلاک خواهد گشت: «مثل اهل بیتی کسیفینه نوح من رکبها نجی و من تخلف عنها غرق».{8}

حدیث دیگر به حدیث منزلت معروف است که در آن تمامی مقامات و مناصب پیامبر - جز مقام رسالت - برای علی(ع) اثبات شده است. در این حدیث رسول خدا(ص) خطاب به امام علی(ع) می فرماید: «انت منی بمنزله هارون من موسی الا انه لا نبی بعدی»؛{9} تو نسبت به من به منزله هارون نسبت به موسی هستی جز آن که پیامبری بعد از من نخواهد بود.

حدیث انذار، حدیث غدیر، حدیث مؤاخات - برادری -، حدیث مدینه و نظایر آن همگی بر برتری علی(ع) دلالت دارد ولی با این حال بسیاری از علمای اهل سنت از آنها اعراض کرده اند و همین امر نشانگر اختلاف عمیق شیعه و سنی در مسأله جانشینی رسول اللَّه(ص) می باشد که با رهایی هر اندیشه سلیمی از تعصب قابل اثبات است.

اختلافات مهم دیگر اعتقادی میان اهل سنت و شیعه بر سر مسأله توحید، جبر و اختیار، صفات الهی، مسأله عدل و جز آن است که پرداختن

به آنها فرصت زیادی می طلبد.{10}

اما در مورد اختلاف شیعه و سنی در مسایل فرعی و فقهی. در این گونه مسایل نیز تفاوت های فراوانی میان مذاهب گوناگون اهل سنت با شیعه وجود دارد که به پاره ای از آنها اشاره می کنیم و قضاوت در مورد صحت و سقم فتاواها و نظریات را به عهده خوانندگان می گذاریم.