مذاهب صفحه 296

صفحه 296

اولین اختلاف اساسی که در میان مسلمانان پدید آمد, مسئله جانشینی پیامبر اکرم (ص )بود. علی رغم نظریات مختلفی که در طول تاریخ در میان مسلمانان بر سر ویژگی ها وشرایط و نحوه انتخاب خلیفه و رهبر مسلمانان وجود داشته و دارد , دو نظر کلی دراین مسئله وجود دارد که زمان پیدایش این دو نظریه در واقع به همان هنگام رحلت پیامبر (ص ) و نیازمندی جامعه اسلامی به تعیین خلیفه و جانشین برای پیامبر گرامی (ص ) اسلام بر می گردد.

1 نظر اول بر این باور بود که از آنجا که جانشینی پیامبر اکرم (ص ) منصبی بسیارخطیر است و شرایطی ویژه در حد عصمت را داراست , تنها باید از طرف خداوند اعلام شده و به مردم ابلاغ گردد و با توجه به موارد فراوان و موقعیت های بسیاری که پیامبر (ص ) جانشین بعد از خود را معرفی نمود , آن شخص کسی جز حضرت علی (ع )نیست . این نظر در یک کلام به تنصیصی بودن مقام جانشینی پیامبر(ص ) اعتقاد داشت وگروهی از مسلمانان صدر اسلام که در میان آنان اصحاب بزرگ پیامبر اسلام (ص ) دیده می شوند , پیرو این نظریه بودند . (1)

2 در نظریه دوم , برخی از مسلمانان منصب خلافت را انتخابی دانسته و معتقد بودندپیامبر (ص ) کسی را برای جانشینی خود برنگزیده , بلکه امت اسلامی را در انتخاب رهبر و خلیفه مسلمانان مختار و آزاد گذاشته است , البته این انتخاب راههای مختلفی می تواند داشته باشد

که مهم ترین آن اجماع مسلمانان , یا اجماع اهل حل وعقد می باشد . (2)

حال با توجه به این اختلاف , مسئله خلافت و امامت امیرالمومنین علی (ع ) را بررسی می نمائیم :جمعیتی متشکل از گروهی از انصار و مهاجرین و در راس آنان همه شخصیت های بنی هاشم و جمعی از بزرگان صحابه , مانند : سلمان , ابوذر , مقداد بن اسود , جندب بن جناده غفاری , عمار بن یاسر و ... گرد حضرت علی (ع ) را گرفته و معتقد به امامت و جانشینی او بعد از پیامبر اکرم (ص ) بودند (3) که از همان زمان پیامبر (ص ) به شیعه حضرت علی (ع ) معروف شدند .(4)تاریخ زندگانی رسول خدا (ص ) نیز بر صحت قول این افراد (که جانشینی پیامبر(ص ) راتنصیصی می دانستند ) گواهی می دهد , که تنها به سه مورد از آن که در کتب معتبراهل سنت نیز آمده , اشاره می کنیم :

1 - در آغاز بعثت و آنگاه که پیامبر (ص ) از جانب خدا ماموریت یافت تا خویشان خودرا به مقتضای آیه شریفه ( وانذر عشیرتک الاقربین ) (5) به آیین توحید دعوت کند ,خطاب به آن جمع فرمود : هرکس مرا در این راه یاری کند وصی , وزیر و جانشین من در میان شما است , به سخنان او گوش فرا دهید و از او پیروی نمایید . (6)

2 در غزوه تبوک پیامبر(ص ) خطاب به حضرت علی (ع ) فرمود: آیا تو را خشنود نمی کنداینکه تو نسبت به من به منزله هارون نسبت به

موسی باشی , جز اینکه پس از من پیامبری نیست , (7) یعنی همانگونه که هارون وصی و جانشین بلافصل حضرت موسی بود ,تو نیز خلیفه و جانشین من خواهی بود .

3 در سال دهم هجرت , رسول خدا (ص ) به هنگام بازگشت از حجه الوداع در سرزمین غدیرخم حضرت علی (ع ) را در میان جمعیتی انبوه به عنوان ولی مسلمین و مومنین معرفی کرد و فرمود : ( من کنت مولاه فهذا علی مولاه , هرکس که تاکنون من سرپرست وصاحب اختیار او بودم , از این پس علی (ع ) مولا و سرپرست اوست .(8) و با توجه به اقراری که پیامبر (ص ) در این حادثه بر صاحب اختیاری خود از مردم گرفت , شکی نمی ماند که مقصود از مولا , سرپرستی و صاحب اختیاری بوده است .

بنابراین از نظر تنصیص , شکی نیست که تنها کسی را که پیامبر(ص ) به عنوان جانشین خود معرفی کرده , علی (ع ) است و حتی کسی نگفته است که خلفای ثلاثه با نصب پیامبر(ص ) شایستگی خلافت یافته اند .

کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه