کتابخانه بالقرآن

مذاهب صفحه 455

صفحه 455

مسأله تقیه افزون بر پشتوانه عقلی، دارای مبنای قرآنی است

و در آیات بسیاری عمل به تقیه مطرح شده و تقیه به عنوان راهی عقلایی و پسندیده مورد پذیرش قرار گرفته است که به چند نمونه از آن اشاره می شود:

1. (من کفر بالله من بعده ایمانه الا من اُکراه و قلبه مطمئن بالایمان ولکن من شرح بالکفر صدراً فعلیهم غضب من الله و لهم عذاب عظیم).{2}

کسانی که بعد از ایمان کافر شوند - جز آنها که تحت فشار واقع شده اند در حالی که قلبشان آرام و با ایمان است - آری، آنها که سینه خود را برای پذیرش کفر گشوده اند، غضب خدا بر آنهاست و عذاب عظیمی در انتظارشان می باشد، مفسران شیعه و سنی در شأن نزول این آیه نوشته اند که این آیه شریفه درباره گروهی از مسلمانان صدر اسلام نازل گردیده که از سوی کفار مجبور به اظهار کفر و شرک بودند از جمله عماریاسر، سمیه، صهیب و بلال که در این ماجرا یاسر و سمیه به سختی مقاومت نموده و اظهار شرک و اقرار به کفر را جایز ندانستند و سرانجام در زیر شکنجه های طاقت فرسا به فیض شهادت نایل شدند، ولی عمار جوان آنچه را که مشرکان از او خواسته بودند بر زبان آورد در حالی که قلب او مالامال از محبت و دوستی به پیامبر(ص) و ایمان به آن حضرت و خداوند سبحان بود. هنگامی که خبر اظهار کفر عمار به گوش مسلمانان رسید، عده ای او را محکوم به کفر کردند و گفتند عمار دست از شریعت اسلام برداشته است. ولی پیابمر(ص) فرمود: «نه، چنین نیست، عمار از سر تا پا مالامال از ایمان است و ایمان با گوشت و پوست

او آمیخته است».{3}

2. (لا یتخذ المؤمنون الکافرون اولیأَ مَن دون المؤمنین و من یفعل ذلک فلیس من الله فی شئ اَلاّان تتقوا منهم تُقَیًْ).{4} افراد با ایمان نباید به جای مؤمنان، کافران را دوست و سرپرست خود قرار دهند و هر کس چنین کند، هیچ رابطه ای با خدا ندارد - و پیوند او به کلی از خدا گسسته می شود - مگر این که از آنها بپرهیزید - و به خاطر هدف های مهم تری تقیه کنید/

بسیاری از مفسران حتی مفسران اهل سنت نیز از این آیه حکم تقیه را استفاده نموده اند.

3. (و قال رجل مؤمن من آل فرعون یکتم ایمانه اتقتلون رَجُلاً ان یقول رَبّی الله);{5} و مرد مؤمنی از آل فرعون که ایمان خود را پنهان می داشت گفت: آیا می خواهید مردی را بکشید به خاطر اینکه می گوید پروردگار من الله است.

امام صادق(ع) می فرماید: «التقیْ حرز المؤمن»;{6} تقیه وسیله حفظ مؤمن است. تقیه به عنوان سپری برای حفظ جان در قرآن کریم و روایات امامان معصوم مطرح است. امام صادق(ع) در این زمینه می فرماید: «التقیْ تُرس الله فی الارض لانّ مؤمن آل فرعون اظهر الاسلام لقتل»؛ تقیه سپر خداوند در روی زمین است زیرا اگر مؤمن آل فرعون ایمان خود را اظهار می داشت کشته می شد. در سیره اهل بیت(علیهم السلام) نیز استتار و استفاده از تقیه را به عنوان نوعی روش مبارزاتی مشاهده می شود؛ حرکت شبانه پیامبر اسلام(ص) بدون اطلاع از مشرکان مکه به مدینه و پنهان شدن آن حضرت در غار ثور و همچنین حرکت شبانه امام حسین(ع) از مدینه به مکه و از مکه به سوی کربلا هنگامی - که مکه سرگرم مناسک حج بودند - نوعی

استتار جهت رسیدن به هدف و حفظ جان است. با توجه به آنچه گفته شد می توان نتیجه گرفت که تقیه و یا کتمان عقیده برای حفظ جان امری مهم و حیاتی است و به عنوان اصل مسلم مورد پذیرش قرآنی پیامبران و ائمه(علیهم السلام) قرار گرفته است. این اصل همواره مورد عمل عقلای جهان بوده و عمل به آن از ناحیه مسلمانان نیز مطرح شده و اختصاص به شیعه ندارد.