مذاهب صفحه 472

صفحه 472

از آن چه گذشت معلوم شد که اسماعیلیه پس از وفات امام صادق(ع)، پیدا شده اند و علت پیدایش این ها هم این بود که آنان گمان می کردند که پس از امام صادق(ع)، امام شیعه اسماعیل است و علت این

گمان هم عبارت بود از محبت فوق العاده امام نسبت به او و اندوه بسیار آن حضرت در مرگ اسماعیل. این محبت و این اندوه، عده ای را به امامت اسماعیل معتقد ساخت.

به این نیز توجه داشته باشیم که خود اسماعیل در زمان حیاتش، ادعای امامت نکرد، بلکه گروهی به خاطر همان محبت های امام او را امام پنداشتند(الاعلام زرکلی، ج 1، ص 311، چاپ رحلی).

ممکن است سؤال شود که چرا امام صادق(ع) کاری نکرد که امام بعدی شیعه برای همه روشن باشد و جای شک و تردید نماند؟ در جواب این سؤال باید گفت که شرایط سیاسی و اجتماعی دوران امام صادق(ع) به حدّی سخت شد که امام صادق(ع) نتوانستند آشکارا و به طور عمومی امام بعدی را معرفی کنند. به عنوان مثال به این حدیث توجه کنید:

ابوایّوب نحوی می گوید: منصور، خلیفه عباسی، کسی را در تاریکی شب دنبال من فرستاد. نزد منصور رفتم و بر او وارد شدم. وقتی که سلام کرد، نامه ای را به سوی من انداخت و در حالی که گریه می کرد گفت: این نامه ی محمد بن سلیمان است. در آن مرگ امام صادق(ع) را به اطلاع ما رسانده است. سپس گفت: جواب نامه را بنویس. اوّل نامه را نوشتم. منصور گفت: بنویس که اگر امام صادق(ع) به شخص معیّنی وصیّت کرده، بگیر و گردنش را بزن. نامه فرستاده شد. جواب محمد بن سلیمان آمد که امام صادق(ع) به پنج نفر وصیت کرده است: ابوجعفر منصور که خلیفه است، محمد بن سلیمان، عبداللّه بن جعفر، موسی بن جعفر و حمیده(اصول کافی، ج 1، ص 310، ح 13، عربی، الاشاره و النّص علی ابی الحسن موسی(ع)).

این

حدیث و حدیث های دیگر نشان می دهند که امام صادق(ع) نمی توانست جانشین خودش را آشکارا معرفی کند واگر معرفی می کرد، حکومت عباسیان، او را می کشت. امام فقط برای خواصّ اصحاب خود امام موسی بن جعفر را معرفی کرده بود و برای همین در مسأله امامت، مردم گروه گروه شدند و اکثریت شیعه، به امامت موسی بن جعفر(ع) معتقد شدند. ولی گروهی اسماعیل را امام پنداشتند که اسماعیلیه نامیده شدند، گروهی پسر دیگر امام صادق(ع) به نام عبداللّه را امام دانستند که به نام «فَطحیّه» معروف شدند. گروهی پسر دیگر امام صادق(ع)، محمد را امام دانستند و گروهی هم در خود امام صادق(ع) توقف کردند و گفتند که دیگر امامی نیست(شیعه در اسلام، چاپ اول، ص 32، 1348 شمسی).

فرقه های کوچک شیعه همه منقرض شدند، فقط زیدیه و اسماعیلیه مانده اند، ولی شعیه امامیه، از آغاز تا به امروز ثابت و استوار مانده است. زیدیه و اسماعیلیه در یمن، هند، لبنان و بعضی جاهای دیگر زندگی می کنند(شیعه در اسلام، چاپ اول، ص 32، 1348 شمسی).

اسماعیلیه در حال حاضر جماعتی آرام و معتدل هستند، ولی در آن زمان، جهان اسلام را تکان دادند(تاریخ جامع ادیان، جان ناس، ص 1233).

در حال حاضر، از اسماعیلیه دو گروه باقی هستند: آقا خانیّه که در بمبئی هند هستند و بُهرَه که در هند و یمن زندگی می کنند. کلمه ی بُهْرَه به معنای تلاش و عمل است و این ها بسیار تلاش گر هستند و حتی در میان آنان یک نفر هم فقیر یافت نمی شود(اعیان الشیعه، ج 5، ص 91).

کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه