مذاهب صفحه 517

صفحه 517

بر این اساس باید سیره و روش اصحاب پاک نیز بر حفظ و ضبط سیره نبوی می بود تا هر کدام به نوعی

ضمن عمل به آنچه از رسول خدا(ص) می دیدند آن را حفظ و به نسل پس از خود منتقل کنند تا به صورت سنت حسنه و جاوید باقی بماند و بر اساس آن پایه های «مدینه فاضله» پی ریزی شود.

نیاز به «سنت» در کنار قرآن پس از رحلت شهادت گونه رسول خدا(ص) بیشتر احساس شد ولیکن متأسفانه شعار مشهور «حسبنا کتاب اللَّه» راه بسط و گسترش آن را بر نسل بعد مسدود کرد و به این امر بسنده نشد تا آن جا که درصدد جلوگیری از کتاب حدیث شدند و در توجیه این عمل گفتند: پیامبر بشری بوده که در حال خشم و خشنودی سخن می گفته است،{3} یا این که می ترسیم قرآن با سخن پیامبر مخلوط شود و کتاب خدا رها شود،{4} و سخنانی از این دست. تا آن جا که طرفداران منع حدیث سعی کردند آن را به پیامبر(ص) استناد دهند و روایاتی جعل کردند که پیامبر نوشتن هر چیزی جز قرآن را ممنوع کرده است.{5} و برای تحقق این امر بسیاری از احادیث نبوی در زمان خلافت ابوبکر و عمر سوزانده شد،{6} وقتی چند تن از صحابه مثل ابو درداء و ابن مسعود به علت زیاد نقل کردن حدیث توسط عمر زندانی شدند.{7}

این عملکرد از سوی سران صحابه باعث شد گروهی از مستشرقان ادعا کنند فرهنگ اسلامی بدون پشتوانه است،{8} زیرا بین رحلت پیامبر و آغاز کتابت حدیث حدود 100 سال فاصله شد و در این میان نسل اول و دوم مسلمانان از دنیا رفتند بدون این که چیزی بنویسند و به نسل آینده منتقل نمایند. لذا اعتماد بر حافظه و خطا و اشتباه در آن

و کمبود منابع حدیثی راه را برای وضع و جعل احادیث باز نمود.

با توجه به این سیر که ملاحظه شد دستیابی به «سنت» واقعی چگونه است؟ و با این فاصهل نسبتاً طولانی چگونه می توان به حافظه انسان فقط اعتماد نمود؟ بنابراین سنت پیامبر که امتداد قرآن و تبیین کننده آن است برای رسیدن به سعادت نهایی و جعد هر دو در کنار هم لازم بود.

اما در این میان در حوزه حدیثی شیعه تدوین سنت از زمان پیامبر اکرم(ص) آغاز شد و در زمان امام باقر و صادق(علیهم السلام) به اوج خود رسید و این در حالی است که اعتقاد شیعه به عصمت ائمه اهل بیت و اهل سنت به وثاقت آنها راه وصول به سنت واقعی را هموار نمود.

شما سؤال کننده محترم خود قضاوت کنید، میان این دو جریان سنت نگاری کدام قابل اعتماد است؟ یک جریان در ضبط و جمع آوری سنت که پس از حدود 100 سال از هجرت رسول اسلام(ص) شروع شد و یک جریان هم در زمان خود آن حضرت و تحت نظر و اشراف ایشان توسط بزرگانی چون امیرالمؤمنین{9} و عبداله بن عباس{10} و جابر بن عبداله انصاری و ابو رافع غلام آزاد شده پیامبر و دیگر صحابه انجام می شده است. زیرا آن چه مهم و حجتیه آن قطعی است و مورد اتفاق تمام فرق اسلامی است. قول و فعل و تقریر رسول خداست و مادامی که کردار و روش ما استناد به آن داشته باشد بر ما «سنّی» اطلاق می گردد. بنابراین ما برای به دست آوردن سنت واقعی نیازمند اسناد صحیح هستیم و معیار در فهم سنت عدالت راویان و

سلسله سندی است که سنت نبوی را به ما منتقل می نماید لذا یکی از معیارهای فهم و درک صحیح از سنت اهل بیت آن حضرت می باشد زیرا طبق آن چه بسیار بلکه تمام برادران اهل سنت بر آن اتفاق دارند (بلکه تمام فرق مسلمین) و اهل بیت عدول و مورد ثقه هستند (منظور امامان اثنی عشر است) گرچه به مقتضای حدیث کساء بعضی از بزرگان اهل سنت عصمت امامان شیعه را قائل شدند{11} ولی حداقل عدالت آنان محرز است. بر این اساس و طبق آن چه ثابت شده که نگارش و ثبت سنت در حوزه حدیثی شیعه از زمان خود پیامبر وجود داشته روایات امامان دوزاده گانه طریق خوبی برای فهم سنت می باشد.

بعضی از اهل سنت واژه «سنت» را بر عمل اصحاب رسول خدا نیز اطلاق نمودند و در این رابطه حدیثی از آن حضرت آورده اند که علیکم بسنتی و سنه الخلفاء المهدین الراشدین تمسکوا بها و عضوا علیها ×{12} و نیز این روایت:... ما انا علیه و اصحابی.

کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه