کتابخانه بالقرآن

مذاهب صفحه 702

صفحه 702

الف) ابو منصور ماتریدی سمرقندی (متولد 333 ه’) که امام اهل سنت در مشرق است بعد از قول خداوند که می فرماید: (و لا یقبل منها شفاعْ);{5} و نیز می فرماید: (و لا یشفعون الاّلمن ارتضی);{6} می فرماید اگر چه آیه اول شفاعت را نفی

می کند ولی آیه دوم اشاره به این دارد که شفاعت در اسلام وجود دارد.{7}

ب) نظام الدین قوشجی (متولد 897 ه’) در شرحی که بر تجرید الاعتقاد نوشته می گوید: تمام مسلمانان بر ثبوت شفاعت اتفاق دارند به خاطر قول خداوند که می فرماید: (عسی أن یبعثک ربّک مقاماً محموداً)، و مقاماً محموداً را به شفاعت تفسیر کرده است.{8}

ج) شیخ مفید از علمای شیعه می گوید: امامیه اتفاق نظر دارند که پیامبر گرامی و ائمه اطهار(علیهم السلام) در روز رستاخیز مرتکبان گناهان را شفاعت می کنند و بر اثر شفاعت آنان گروهی از شیعیان خطارکار نجات پیدا می کنند.{9}

د) خواجه نصیر طوسی می گوید: عقیده به شفاعت از عقاید صحیح اسلامی است خواه به منظور افزایش پاداش باشد و خواه برای اسقاط کیفر.{10}

مطالب بالا در مورد مسأله شفاعت برگرفته از آیات قرآن و روایات می باشد و در قرآن حدود 30 مورد درباره شفاعت بحث شده و آیات شفاعت در حقیقت به چند دسته تقسیم می شود:

گروه اول: آیاتی که شفاعت را به طور مطلق نفی می کند مانند: (أنفقوا ممّا رزقناکم من قبل أن یأتی یوم لا بیع فیه و لا خُلّه و لا شفاعْ);{11} (و لا یقبل منها الشفاعٌْ).{12}

گروه دوم: آیاتی که شفیع را منحصراً خدا معرفی می کند مانند: (مالکم من دونه من ولی و لا شفیع);{13} (قل لله الشفاعْ جمیعاً).{14}

گروه سوم: آیاتی که شفاعت را مشروط به اذن و فرمان خدا می کند مانند: (من ذاالذی یشفع عنده الاّباذنه);{15} (و لا تنفع الشفاعْ عنده الاّلمن أذن له).{16}

گروه چهارم: آیاتی که شرایطی برای شفاعت شونده بیان کرده است گاهی این شرط را رضایت و خشنودی خدا معرفی می کند مانند: (لا یملکون الشّفاعْ الاّمن انفذ