کتابخانه بالقرآن

مذاهب صفحه 832

صفحه 832

در بینش اسلامی هم اگر یک عقیده دینی، حقانیت دین حقی که برخاسته از قرآن و سنت است را نادیده بگیرد و بنیه های اعتقادی آن دین حق را با افراطورزی و تجاوز از حق و تحریف و تفسیر به رأی خود فراتر از آن چه که هست، نشان دهد و یا آموزه های حق نمای خویش را به نام آن دین حق جلوه دهد، با این عبور از حق خود را گرفتار غلو کرده است. معیار غلو با استفاده از بیان رسالت و امامت آن است که انسان رسول خدا را فراتر از حد و حقی که خدا برایش معین کرده، بالاتر ببرد و به اعتبار مقام عصمت و بعثت و امثال آن او را بنده خدا نداند و یا در محبت ورزیدن به امامی که جامع اضداد است اما کمال مطلق نیست و کمال مطلق فقط خدا است، افراط بورزد.

رسول خدا(ص) می فرماید: «لا ترفعونی فوق حتی فانّ اللَّه تبارک و تعالی اتخذنی عبداً قبل أن یتخذنی نبیاً»، مرا بالاتر از حقم بالا

مبرید، چون خداوند تبارک و تعالی قبل از آن که مرا نبی خلق کند، بنده خلق کرده است. علی(ع) نیز می فرماید: «یهلک فی اثنان و لا ذنب لی: محب مفرط، و مبغض مفرط»؛ دو گروه هلاک می شوند و چیزی هم بر عهده من نیست، یک کسی که در محبت ورزیدن (به امام) زیاده روی کند و دیگر کسی که با بغض ورزیدن (به امام) کوتاهی کند.{1}

شیعه معتقد به وحدانیت خداوند است، او را واجب الوجود و کمال مطلق می داند. از باور شیعه، علم و قدرت خداوند عین ذاتش است، تمام موجودات؛ از انسان با همه مراتبش تا جماد و نبات و همه جهان هستی، مخلوق او هستند. از آدم تا خاتم، او را پیامبران و رسولانی است که بعد از پیامبر اسلام پیامبر دیگری نیست که بر او وحی شود و ائمه اطهار(علیهم السلام) از علی تا مهدی جانشینان خاتم او هستند که لطف الهی امام دوازدهم را در راستای نجات و راهنمایی بشریت در پشت پرده غیبت نگه داشته است.

شیعه، نبوت ائمه و انتساب الوهیت و صفات خداوند به ائمه خود را به شدت رد می کند لذا انتساب واژه غلات به شیعه چیزی جز تهمت و افترا و در راستای خدشه دار کردن چهره مکتب تشیع نمی تواند باشد و علت آن حسادت یا اظهار عجز در رویارویی با شاگردان ائمه و یا خواسته های نفسانی انگ زنان می باشد. هشام بن حکم، فقیه، متکلم و از خواص شاگردان امام صادق(ع) است که در عصر کثرت فرقه های مختلف و در اوج بحث های کلامی و رواج جدل در زمان عباسی اول، با وسعت فکر و منطق و برهان قوی در مجالس

مناظره، پیروزمندانه مکتب جعفری را تبیین و از حریم آن دفاع می کند و به همین سبب مورد بغض واقع شود و اتهام های گوناگون شبهه و مجسمه و... را بدون هیچ سند و مستندی منتسب به او می کنند.{2}

شالوده فکر کسانی مانند ابوالخطاب بر نوعی غلو درباره ائمه، بویژه امام صادق(ع)، مبتنی می گردد که به گفته سعد اشعری، کشی و کلینی، با مخالفت شدید امام صادق(ع) نیز روبرو می شود و منشأ یک طرز تفکر برای گروه های مختلفی به نام خطابیه می شود که اگر اساس تفکر آن ها را برگرفته از ابوالخطاب بدانیم، به دست می آید که وی حلول روح الهی در آدمی، تناسخ و اباحی گری را باور داشته است.{3} علت این که شیعه با غلو مخالف است، مواضع صریح و روشن و مکرر ائمه اطهار(علیهم السلام) است که بارها تصریح فرمودند: ما بندگان پروردگار یکتا هستیم. ائمّه از غلو کنندگان برائت جستند و آنان را خارج شدگان از ایمان و داخل شدگان در آتش جهنم دانستند، مجالست و معاشرت و کمک و اعتماد بر آنان را مساوی با خروج از ولایت خدا و رسول و اهل بیت قلمداد نموده اند و فرمودند: شفاعت ما به آن ها نمی رسد، و آنان را مورد لعن قرار دادند.{4}

[1].بحارالانوار، محمدباقر مجلسی، ج 25، ص 272.

[2].الامام الصادق و المذاهب الاربعه، اسد حیدر، ج 2،90 - 91.

[3].دائره المعارف بزرگ اسلامی، کاظم موسوی بجنوردی، ج 5، ص 433.