گوهر وزین صفحه 32

حکایت‌های بسیاری در باب خوش اخلاقی حضرت روایت کرده‌اند و به حدّی خوش‌خو بود حتی دشمنان به عنوان خرده گیری برایشان درباره‌اش می‌گفتند شوخ طبعی و بشاشت و مشاشت دارد و لطیفه گو است.(155) (و این نبود مگر به خاطر خوش رفتاری او با دوستان و سیره پسندیده وی با یارانش).

با تدبیر ترین اصحاب بود

حسن تدبیر نیکو و سیاست جنگی که در مأموریت‌های رزمی - که از سوی رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم به او محوّل می‌شد - از خود بروز داد دلیل این مدعا است.

آن بزرگوار بود که در مقام رایزنی، به خلیفه دوم فرمود: شخصاً در جنگ‌های روم و ایران شرکت نکند تا مبادا کشته شده و رخنه در ارکان اسلام بیفتد زیرا اگر دشمن از حضور فرمانده کل قوا در این جنگ‌ها باخبر می‌شد به طور یقین برای کشتن او اقدام جدّی می‌کرد.(156)

و نیز حضرت بود که نظر داد، خلیفه دوم، زیورآلات کعبه را برای تجهیز سپاه اسلام، دست نزند و آن وقتی بود که جمعی از یاران رسول خدا نزد خلیفه نشسته بودند و سخن از زیورهای گرانبهای کعبه به میان آوردند و گفتند: خانه کعبه احتیاج به زیور ندارد خوب است آن‌ها را بفروشی و لشکر اسلام را بدان تجهیز کنی که اجری بزرگ‌تر دارد و بهتر است.

خلیفه دوم از این پیشنهاد خوشش آمد و آهنگ این کار را کرد با این وجود بهتر دید مسأله را با علی‌علیه السلام هم در میان بگذارد. و چون موضوع مطرح شد حضرت فرمود: خداوند متعال در قرآن فی‌ء را بین مستحقان تقسیم کرده و مصرف خمس را نیز مشخص کرده و صدقات را در جایگاه خود قرار داده و زر و زیورهای کعبه در آن روزگار در کعبه بوده است ولی خداوند سخنی از زیورآلات کعبه نفرمود، نه از آن جهت که فراموش کرد لذا حضرت رسول‌صلی الله علیه وآله وسلم آنها را به همان حال خود باقی گذاشت و کاری به آن نداشت تو هم آنها را در همان جا بگذار و دست به سوی آنها دراز نکن.

عمر گفت: اگر تو نبودی کار ما به رسوایی می‌کشید.(157)

و نیز حضرت فرمود: اگر تقوای الهی و پروا پیشگی مانع نبود، از همه اعراب، زیرک تر و سیاستمدار تر بودم.(158)

سهل‌انگاری نکردن در امور دین

دلیل بر این که حضرت در اجرای سیاست و اقامه حدود و کیفر بزهکاران سختگیر بود این است که حضرت در ذات خدا خشونت داشت به طوری که معروف است که گروهی را در آتش سوزاند(159) و جمعی را قطعه قطعه کرد و دسته‌ای را به دار آویخت. و خانه مصقلة بن هبیرة(160)(161) کارگزار خائن خود، و جریر بن عبداللَّه بجلی که نزد معاویه گریخته بودند، به ویرانه‌ای تبدیل ساخت.