آداب و احکام کسب و کار صفحه 21

که مشتری چشمش بگیرد و خلاصه تمام کارهای غیرواقعی، ظاهرسازی ها، گول زدن و فریفتن دیگران از مصادیق غش و خیانت در معامله است که کسب و کار را حرام و آلوده می کند.

این حیله ها بیماری خطرناک و زشتی است که در شأن مسلمان و بازار مسلمانان نیست. بعضی بیگانگان از مسلمانان پیشی گرفته و در معاملات خود کمتر کلاه برداری و خیانت در قراردادها می کنند؛ ولی جای تأسف است که بازارمسلمانان از این بیماری در امان نیست با این که اسلام به شدت با آن مخالف است. اکنون به بخشی از احادیث در این باره توجه کنید.

1/ رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند:

«مَنْ غَشَّ مُسْلِماً فِی شِرَاءٍ أَوْ بَیْعٍ فَلَیْسَ مِنَّا وَ یُحْشَرُ یَوْمَ الْقِیَامَهِ مَعَ الْیَهُودِ لِأَنَّهُمْ أَغَشُّ الْخَلْقِ لِلْمُسْلِمِین.(1)

هرکس در خرید و فروش در حق مسلمانی خیانت کند از ما نیست و روزقیامت با یهود محشور می شود؛ چون یهودیان از هرکس بیشتر به مسلمانان خیانت کرده اند.»

2/ همچنین فرمودند:

«مَنْ بَاتَ وَ فِی قَلْبِهِ غِشٌّ لِأَخِیهِ الْمُسْلِمِ بَاتَ فِی سَخَطِ اللَّهِ وَ أَصْبَحَ کَذَلِکَ حَتَّی یَتُوب.

هرکس بخوابد و در دل، قصد خیانت به برادر مسلمانش را داشته باشد مورد غضب خداوند است، مگر وقتی که توبه کند.»(2)

3/ امام رضا علیه السلام از رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلم نقل می کند که فرمودند:

«لَیْسَ مِنَّا مَنْ غَشَّ مُسْلِماً أَوْ ضَرَّهُ أَوْ مَاکَرَهُ.(3)

1- من لا یحضره الفقیه، ج4، ص 13.
2- وسائل، ج17، ص 283.
3- وسائل، ج17، ص 283.