آداب و احکام کسب و کار صفحه 255

کند و اگر - به طوری که قبلاً اشاره شد - مشتری سفته را بدون این که حواله ای از جانب خود متعهد شده باشد، جهت وصول به بانک بدهد؛ در این صورت گرفتن کارمزد جایز است.

صورت سومی نیز وجود دارد، این که متعهد سفته، بدون آن که پولی در بانک داشته باشد و بانک به او بدهکار باشد، مبلغ سفته را به بانک حواله می کند، و بانک نیز این حواله را قبول می کند و مبلغ آن را می پردازد و بابت قبولی حواله از متعهد سفته، کارمزد می گیرد و گرفتن این کارمزد نیز جایز است.

خرید فروش پول ها و ارزهای خارجی

از خدمات بانکی خرید و فروش پول های کشورهای خارجی است و به دو منظور این عمل انجام می شود: یکی در اختیار قرار دادن آن به اندازه کافی به موجب احتیاج مردم و تقاضای روز، ودیگری به دست آوردن سود از راه خرید و فروش آن.

* مسأله _ خرید و فروش پول های خارجی، زیادتر از آنچه خریداری شده، جایز است چه به بیشتر از آنچه خریده است بفروشد یا به مساوی، و فرق ندارد که معامله با مدت باشد یا بدون مدّت، چون بانک همان طور که معاملات آنی و فوری انجام می دهد، معاملات مدت دار نیز انجام می دهد.

حساب های جاری

کسی که حساب جاری در بانکی دارد وپولی در بانک گذاشته، حق دارد که هر مبلغی که بخواهد وبیشتر از موجودی او نباشد، از بانک برداشت کند، البته گاهی بانک اجازه می دهد که مشتری حتی با نداشتن موجودی در حساب، مبلغ معینی را برداشت کند، و این عمل برحسب اعتمادی است که به مشتری خود دارد. این نوع برداشت را برداشت آزاد می نامند و بانک برای این مبلغ فایده می گیرد.

* مسأله _ آیا جایز است که بانک این فایده را بگیرد؟ ظاهرا بلکه قطعا گرفتن این فایده جایز نیست، برای این که فایده ای است برای قرض و آن ربا است. ولی بنابر