- مقدمه 1
- متن تأییدیه حضرت آیت اللّه خزعلی مفسّر و حافظ کل قرآن کریم 2
- مباحث لغوی و مفاهیم 4
- مبانی لغوی قضا و قدر 6
- مفهوم قضا و قدر 10
- نگاهی به کلمات قضا و قدر در قرآن کریم و احادیث 22
- انسان و سرنوشت در بیان معصوم 24
- جبر یا تفویض 25
- مبانی نظریه اشاعره (جبریون) 27
- مبانی نظریه معتزله (مفوّضه) 28
- نقد اشاعره از نظر قرآن کریم 30
- آثار شوم اعتقاد به جبر مطلق 32
- چرا بعضی افراد به سرنوشت جبری معتقدند؟ 34
- سخنی از پیامبر اکرم در بیزاری از جبریون 36
- نقد معتزله از نظر قرآن کریم 39
- اَمْرٌ بَیْنَ الاَْمْرَیْن؟ 40
- مثالی از امام خمینی (رضوان اللّه تعالی علیه) درباره امر بین الامرین 44
- مثالی از آیة اللّه العظمی خویی در مورد امر بین الامرین 45
- نقد جبر و تفویض از نظر اخبار و احادیث 47
- انسان و سرنوشت از نظر شهید مطهری 51
- قضا و قدر در بیان علی علیهالسلام 55
- نقش عوامل معنوی در سرنوشت انسان 57
- 1 دعا و نیایش 58
- 2 صدقه و احسان 59
- 3 توکل 61
- 4 صله رحم 62
- 6 گناه نکردن 63
- 5 خشنود کردن پدر و مادر 63
- 8 نیکی کردن به جانداران 65
- 7 مجاهدات در راه حق 65
- کلمه قَدَری 66
- جنبه علمی و عمومی قضا و قدر 67
- قرآن و قضا و قدر 70
- جبر سرنوشت و جبر تاریخ و سایر جبرها ممنوع 76
- ابعاد پنجگانه قضا و قدر 81
- 2 قضا و قدر و خداشناسی 82
- 4 قضا و قدر و حقوق و اخلاق 83
- 3 قضا و قدر و معاد شناسی 83
- 5 «قضا و قدر و شناخت صحیح آیات و روایات» 84
- تاریخچه قضا و قدر در میان مسلمین 89
- تبیین فلسفی بحث قضا و قدر 91
- قضا و قدر تکوینی و تشریعی 95
- قضا و قدر علمی و عینی 98
- نقش عوامل معنوی در حوادث از دیدگاه قضا و قدر 101
- تعارضها 108
- خیر و شر در جهان و ارتباط آن با قضا و قدر 110
- تحلیل فلسفی خیر و شرّ 111
- رابطه قضا و قدر با مسأله جبر و اختیار 115
- تحلیلی درباره افعال اختیاری 123
- فلسفه مادی و سرنوشت 124
- حمله اروپای مسیحی به اسلام 125
- استفادههای سیاسی 127
- آثار حتمی و غیرحتمی 128
- سرنوشت 141
- نجات لوط از سرزمین آلودگان 145
- سرنوشت اعمال 146
- سرنوشت شوم 147
- مجازات اقوام پیشین 151
- سرنوشت مردم پس از پیامبر 195
- شناخت قضا و قدر الهی از دیدگاه امام علی علیهالسلام 196
- شناخت جایگاه جبر و اختیار 198
- وصف پروردگار در آفرینش موجودات گوناگون 200
- مشکل درک قضا و قدر 202
- انسان و اختیار 203
- اختیار قابل انکار نیست 204
- انسان و سرنوشت 206
- اراده خدا و سلسله علتها 208
- اراده خدا و اختیار انسان 211
- فواید اعتقاد به قضا و قدر الهی 212
- 2 اعتقاد به علل معنوی و مأیوس نشدن از نارسایی علل مادی 212
- 4 جلوگیری از غرور و سرمستی 213
- 3 جلوگیری از حزن و سرخوردگی 213
- کلام آخر 214
- منابع 216
- هفت ویژگی منحصر بفرد در آثار مکتوب مؤسسه قرآنی تفسیر جوان 217
آثار حتمی و غیرحتمی
در آثار و روایات دینی و در اشارات قرآنی از قضا و قدر حتمی و غیرحتمی یادشده و چنین مینماید دو گونه قضا و قدر است، حتمی و غیرحتمی، حتمی و غیرقابل تغییر، غیرحتمی و غیر قابل تغییر.
معنی قضا و قدر غیرحتمی چیست؟ اگر حادثه خاصی را در نظر بگیریم یا علم ازلی حق و اراده او به آن حادثه تعلق گرفته است یا نگرفته است؟
اگر تعلق نگرفته است پس قضا و قدر در کار نیست. اگر تعلق گرفته است حتما باید واقع شود والا لازم میآید علم حق با واقع مطابقت نکند و لازم میآید تخلف مراد از اراده حق که ناتمام ذات حق است.
به بیان دیگر قضا و قدر در واقع عبارت است از سرچشمه گرفتن همه علل و اسباب از اراده و مشیت و علم حق که علة العلل است. و به اصطلاح قضا، عبارت است از علم به