شرح خطبهی توحیدیه صفحه 12

پس فرستاد مأمون به سوي آن حضرت. پس حضرت آمد به سوي او [14]. پس گفتند فرزندان هاشم كه: اي ابوالحسن، بالا رو بر منبر و بر پادار براي ما نشانه‌اي، كه عبادت كنيم خدا را بر آن - يعني راه معرفت و بندگي حق تعالي را به ما بنما.

پس برآمد امام عليه‌السلام بر منبر، و نشست مدتي و سخن نمي‌گفت، و سر به زير افكنده بود. پس بلرزيد لرزيدن، و راست ايستاد، و ستايش كرد خداي را، و ثنا گفت بر او، و درود فرستاد بر پيغمبر او، و اهل بيت؛ پس گفت:

اول عبادة الله معرفته

اول عباده الله معرفته و اصل معرفه الله توحيده و نظام توحيد الله نفي الصفات عنه لشهاده العقول ان كل صفه و موصوف مخلوق، و شهاده كل [43] موصوف ان له خالقا ليس بصفه و لا موصوف، و شهاده كل صفه و موصوف بالافتران و شهاده الا فتران بالحدث و شهاده الحدث بالامتناع من الازل الممتنع من الحدث.

يعني: اول عبادت و پرستيدن او، [44] شناختن است. و اصل شناختن خدا، يگانه دانستن او است. و نظام و تمامي [45] يگانه شناسي او، به نفي كردن صفت ها است از او؛ زيرا كه گواهي مي‌دهند عقل ها، به آنكه هر صفت و موصوف، آفريده شده‌اند؛ و شهادت مي‌دهد و هر موصوف به صفتي، كه او را آفريننده‌اي هست، كه آن آفريننده، نه صفت است و نه موصوف؛ و شهادت مي‌دهند [46] هر صفت و موصوفي، به مقرون بودن به يكديگر؛ و شهادت مي‌دهد مقرون بودن، به حادث بودن؛ و گواهي مي‌دهد حادث