- مصادر خطبه 1
- مقدمه مصحح 1
- شروح خطبه 3
- شرح خطبهي توحيديه علامهي مجلسي 6
- نسخههاي رساله، و روش كار ما در تحقيق 6
- مقدمه مولف 9
- ان المامون لما اراد … 11
- اول عبادة الله معرفته 12
- فليس الله من عرف بالتشبيه ذاته 23
- و لا صمد صمده من اشار اليه 24
- كل معروف بنفسه مصنوع 25
- و كل قائم في سواه معلول 26
- خلقه الله الخلق حجاب بنه و بينهم 27
- و ابتداوه اياهم دليلهم علي … 28
- فاسماؤه تعبير 29
- و كنهه تفريق بينه و بين خلقه 30
- و قد تعداه من اشتمله 31
- و من قال متي فقد وقته 32
- لا يتغير الله بانغيار المخلوق كما لا يتحدد بتحديد المحدود 34
- احد لا بتأويل العدد 34
- ظاهر لا بتأويل المباشره 36
- متجلي لا باستهلال رؤيه 37
- موجود لا بعد عدم 38
- قريب لا بمداناه 38
- مريد لا بهمامه 39
- و لا تأخذه السنات 40
- بتشعيره المشاعر عرف ان لا مشعر له 41
- و بتجهيره الجواهر عرف ان لا جوهر له 43
- و بمقاربته بين الأمور عرف ان لا قرين له 44
- فقرق بها بين قبل و بعد 48
- له معني الربوبيه اذ لا مربوب 49
- ليس مذ خلق استحق … 50
- انما تحد الا دوات … 51
- منعتها مذ القدمه … 52
- لولا الكلمه افترقت … 53
- و منها انبط الدليل 55
- و لا اخلاص مع التشبيه 56
- و لا يجري عليه الحركه و السكون 57
- و لا متنع من الازل معناه و لما كان … 58
- و كيف ينشي الاشياء … 59
- پاورقي 60
- لا اله الا الله … 60
و تركيب [53] عقلي، منافي وجوب وجود است.
فليس الله من عرف بالتشبيه ذاته
برگشتيم بر خطبهي [54] اول [55].
فليس الله من عرف بالتشبيه ذاته.
اين فقره، متفرع بر فقرات سابقه ميشود [56] يعني: پس خدا نيست آن كسي كه به تشبيه (به) [57] مخلوقات و ممكنات، ذات او شناخته شود.
و لا اياه وحده [58] من اكتنهه.
و خدا را يگانه نشناخته است، كسي كه كنه ذات مقدس او را بيان كرده است؛ يا طلب شناختن كنه او كرده است.
زيرا كه اگر ممكنات، به كنه ذات مقدس او توانند رسيد، او شريك خواهد بود با ممكنات، در بعضي از صفات امكاني؛ يا آنكه آن صورت عقلي، كه در ذهن ايشان به در ميآيد، شريك واجب خواهد بود.
و لا حقيقته اصاب من مثله.
و حقيقت او را در نيافته است، كسي كه شخصي و مثالي براي او ثابت كرده است؛ يا آنكه شبه و مانند [59] براي او قرار داده است؛ يا آنكه او را متمثل در ذهن قرار داده است، و در صورت ذهني را، موافق او در حقيقت دانسته است.
و لا به صدق من نهاه.